KURS ISHI

KIRISH O‘zbekiston Respublikasida qishloq joylarda ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishni ta’minlash mamlakat barqaror taraqqiyotining asosiy shartlaridan biri hisoblanadi. O‘zbekiston Respublikasi Statistika agentligi ma’lumotlariga ko‘ra, 2023-yilda mamlakat aholisining 49,6%i qishloq joylarda istiqomat qiladi [1], bu esa qishloq hududlarining ijtimoiy va iqtisodiy barqarorligini ta’minlash dolzarb vazifa ekanligini ko‘rsatadi. So‘nggi yillarda qishloq xo‘jaligi yalpi ichki mahsulotining (YAIM) o‘sishi kuzatilmoqda – 2023-yilda qishloq xo‘jaligi mahsulotlari hajmi 2022-yilga nisbatan 4,1% ga o‘sgan bo‘lsa [2], bu sohaning iqtisodiyotdagi ahamiyati ortib borayotganini bildiradi. Biroq, qishloq joylarda ishlab chiqarish va ijtimoiy infratuzilmaning rivojlanish darajasidagi farqlar, ayniqsa, viloyatlararo nomutanosibliklar saqlanib qolmoqda. Misol uchun, qishloq hududlarida ta’lim muassasalarining sig‘imi shaharlardagidan o‘rtacha 15% ga kam [3], tibbiy xizmat ko‘rsatish sifati va tezkorligi bo‘yicha ham sezilarli farqlar mavjud. Investitsiyalar va innovatsiyalarning qishloq xo‘jaligi sohasiga jalb etilishi zarurati hamon yuqoriligicha qolmoqda, chunki 2023-yilda qishloq xo‘jaligiga yo‘naltirilgan investitsiyalar umumiy investitsiyalar hajmining atigi 8,2% ini tashkil etgan [4]. Mazkur mavzu hozirgi sharoitda mamlakatning qishloq joylarida aholi turmush darajasini oshirish, hududiy tengsizlikni bartaraf etish va iqtisodiy o‘sishni barqarorlashtirish nuqtai nazaridan alohida ahamiyatga ega. Global miqyosda oziq-ovqat xavfsizligini ta’minlash va qishloq xo‘jaligi mahsulotlarining raqobatbardoshligini oshirish vazifasi dolzarb hisoblanayotgan bir paytda, O‘zbekistonda ham bu yo‘nalishdagi islohotlarni jadallashtirish talab etiladi. Qishloq joylarda ijtimoiy infratuzilmaning yetishmasligi yoshlarning ta’lim olishi, malaka oshirishi va ishga joylashishi uchun cheklovlar yaratmoqda, bu esa mehnat resurslarining samarali taqsimlanishiga salbiy ta’sir ko‘rsatadi. Ishlab chiqarish infratuzilmasining yetarli darajada rivojlanmaganligi esa qishloq xo‘jaligi mahsulotlarini qayta ishlash, saqlash va bozorga yetkazib berish jarayonlarida yo‘qotishlarga olib kelmoqda, bu esa fermerlarning daromadlarini kamaytiradi va hududlarning iqtisodiy salohiyatini to‘liq ro‘yobga chiqarishga to‘sqinlik qiladi. Natijada, qishloq hududlarida tadbirkorlik faoliyatini rag‘batlantirish, yangi i ...