KURS ISHI

KIRISH Qishloq xoʻjaligi sohasida maʼlumotlarni samarali boshqarish va tahlil qilish zamonaviy agrosanoat kompleksini rivojlantirishning asosiy omillaridan biridir. Jahon bozorida qishloq xoʻjaligi mahsulotlari savdosi hajmi 2023-yilda 2 trillion dollardan oshib, global iqtisodiyotda muhim oʻrin egalladi [1]. Oʻzbekiston qishloq xoʻjaligi yalpi ichki mahsulotining (YIM) 25% dan ortigʻini tashkil etadi va mamlakat aholisining 40% dan ziyodini ish bilan taʼminlaydi [2]. Xususan, 2023-yilda respublikada gʻalla hosildorligi 7.5 million tonnani, paxta hosildorligi esa 3.3 million tonnani tashkil etdi, bu koʻrsatkichlar soʻnggi besh yilda oʻrtacha 10-15% ga oʻsganligini koʻrsatadi [3]. Shu bilan birga, meva-sabzavot mahsulotlari eksporti hajmi 2022-yilda 1.3 milliard dollarga yetib, Oʻzbekistonning jahon qishloq xoʻjaligi bozoridagi mavqeini mustahkamladi [4]. Bunday oʻsish surʼatlari agrosanoat kompleksida strategik rejalashtirish, resurslarni optimallashtirish va samaradorlikni oshirish uchun aniq va tizimli maʼlumotlarga boʻlgan ehtiyojni kuchaytirmoqda. Ayniqsa, fermer va dehqon xoʻjaliklari faoliyatini joylashuv, ekin turlari, hosildorlik va suv resurslari boʻyicha kartografik tasvirlash, ularning samaradorligini oshirishda muhim ahamiyat kasb etadi. Ushbu mavzuning dolzarbligi, birinchi navbatda, Oʻzbekiston qishloq xoʻjaligida mavjud boʻlgan hududiy tafovutlarni bartaraf etish va mavjud resurslardan oqilona foydalanish zarurati bilan belgilanadi. Sugʻoriladigan yerlarning cheklanganligi, suv resurslarining notekis taqsimlanishi va tuproq degradatsiyasi kabi muammolar qishloq xoʻjaligini rivojlantirishga toʻsqinlik qilmoqda [5]. Masalan, Oʻzbekistondagi umumiy qishloq xoʻjaligi yerlarining 80% dan ortigʻi sugʻoriladigan yerlar hisoblanadi, biroq ularning 30% ga yaqini shoʻrlangan yoki degradatsiyaga uchragan [6]. Shuningdek, fermer va dehqon xoʻjaliklarining soni yil sayin ortib bormoqda, biroq ularning hududiy joylashuvi, ixtisoslashuvi va ishlab chiqarish salohiyati haqida tizimlashtirilgan maʼlumotlar bazasining yetishmasligi boshqaruv qarorlarini qabul qilishni qiyinlashtirmoqda. Ushbu muammolarni hal etish uchun qishloq xoʻjaligi korxonalari, dehqon va fermer xoʻjaliklarining geografik joylashuvini, resurslardan foydalanish holatini, ekin turlarini va hosildorlik koʻrsatkichlarini kompleks tarzda aks ettiruvchi atlaslarni yaratish muhimdir. Bunday atl ...