KURS ISHI

KIRISH O'zbekistonda raqamli iqtisodiyotni rivojlantirishga qaratilgan sa'y-harakatlar doirasida geografik axborot tizimlari (GAT) va kartografik xizmatlarga bo'lgan talab tobora ortib bormoqda. O'zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 9-oktabrdagi "Raqamli O'zbekiston – 2030" strategiyasini tasdiqlash to'g'risidagi PQ-4856-son qarorida zamonaviy kartografik texnologiyalarni joriy etish muhim vazifa etib belgilangan [1]. O'zbekiston Respublikasi Kadastr agentligi ma'lumotlariga ko'ra, 2023-yilda yer maydonlarini raqamlashtirish darajasi 75% ga yetgan bo'lib, bu sohada keyingi bosqichlarda amalga oshiriladigan loyihalar uchun zamin yaratmoqda [2]. Global miqyosda esa, GAT bozori 2023-yilda 10.7 milliard AQSH dollarini tashkil etgan va 2030-yilga kelib bu ko'rsatkich 24.3 milliard AQSH dollariga yetishi prognoz qilinmoqda, bu esa yillik o'sish sur'ati 12.6% ni tashkil etadi [3]. Ushbu o'sish sur'ati jahonda kartografik texnologiyalarning iqtisodiy va ijtimoiy sohalardagi ahamiyatini yaqqol ko'rsatadi. Surxondaryo viloyati, o'zining noyob geografik joylashuvi, tabiiy resurslari va boy madaniy merosi bilan O'zbekistonning ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishida muhim o'rin tutadi. Biroq, viloyatning kartografik ta'minoti va GAT imkoniyatlaridan foydalanish darajasi hali ham yetarli emas. Mavjud xaritalar va geografik ma'lumotlar bazalarining eskirganligi, aniqlik darajasining pastligi va raqamli formatda yetarlicha mavjud emasligi viloyatning barqaror rivojlanishiga to'sqinlik qiluvchi omillardan hisoblanadi. Jumladan, irrigatsiya tizimlarini boshqarish, qishloq xo'jaligi yerlaridan samarali foydalanish, infratuzilmani rejalashtirish va ekologik muammolarni hal etishda zamonaviy, aniq va ishonchli kartografik ma'lumotlarga bo'lgan ehtiyoj yuqori. Shu bois, Surxondaryo viloyatining kartografik tadqiqotlarini zamonaviy metodlar asosida olib borish va uni raqamlashtirish dolzarb vazifa hisoblanadi. Kartografik tadqiqotlar sohasida jahon miqyosida ko'plab olimlar samarali ilmiy ishlar olib borganlar. Misol uchun, M.F. Burrough (1986) GATning nazariy asoslari va uning atrof-muhitni boshqarishdagi ahamiyatini chuqur tahlil qilgan bo'lib, GATni ma'lumotlarni yig'ish, saqlash, boshqarish va tahlil qilishning fundamental vositasi sifatida asoslagan [4]. Michael Goodchild (1992) GATning zamonaviy geografik tadqiqotlardagi rolini o'rganib, uning fazoviy ma'lumotlarni ...