KURS ISHI

KIRISH Qutadg‘u bilik asarida keltirilgan etnografik manbalar kurs ishining asosiy o‘rganish obyekti bo‘lib, ushbu tadqiqot mazkur qadimiy manbadan olinadigan etnografik ma’lumotlarning tahlilini, ularning zamonaviy tarixshunoslik va etnografiya fanlari kontekstidagi ahamiyatini yoritib beradi. O‘zbekiston Respublikasida so‘nggi besh yilda tarixiy-madaniy merosni tadqiq etishga qaratilgan investitsiyalar hajmi 25% ga oshib, jami 50 million dollarni tashkil etdi [1]. Jumladan, madaniy meros ob’ektlarini raqamlashtirish dasturlari doirasida 120 dan ortiq qadimiy qo‘lyozmalar raqamli formatga o‘tkazildi [2]. Shu bilan birga, 2023-yil ma’lumotlariga ko‘ra, mamlakatimizda etnografik tadqiqotlar uchun ajratilgan grantlar soni 18% ga o‘sgan, ammo ilmiy ishlar doirasida "Qutadg‘u bilik" kabi fundamental asarlardagi etnografik ma’lumotlarni chuqur va kompleks tahlil qilish bo‘yicha tadqiqotlar umumiy etnografik ishlarning atigi 7-10% ini tashkil etadi [3]. Global miqyosda esa, Markaziy Osiyo xalqlarining qadimiy madaniyatini o‘rganishga qaratilgan ilmiy nashrlar soni oxirgi o‘n yilda 30% ga kamaygan bo‘lsada, raqamli gumanitar fanlar yo‘nalishida bu sohaga qiziqish qayta ortmoqda [4]. Mazkur mavzu bugungi kunda ayniqsa dolzarbdir, chunki "Qutadg‘u bilik" asaridagi etnografik manbalar hali to‘liq o‘rganilmagan va ularning jamiyat taraqqiyotidagi roli, madaniyatlararo muloqotdagi o‘rni ilmiy jamoatchilik tomonidan chuqur baholanmagan. Asarda keltirilgan qadriyatlar, urf-odatlar, an’analar, tilga oid ma’lumotlar, ijtimoiy-siyosiy tuzilmalar hozirgi kunda ham o‘z ahamiyatini yo‘qotmagan. Ularni tadqiq etish orqali xalqimizning tarixiy ildizlarini, mentalitetini, qadriyatlar tizimini chuqurroq anglash mumkin. Hozirgi globallashuv sharoitida milliy o‘ziga xoslikni saqlab qolish, yosh avlodni milliy ruhda tarbiyalashda bu kabi tarixiy manbalarning etnografik qatlamini o‘rganish juda muhim. Shuningdek, asardagi ijtimoiy munosabatlar, boshqaruv tamoyillari, odamlararo aloqalar haqidagi ma’lumotlar zamonaviy ijtimoiy-gumanitar fanlar uchun ham qimmatli material bo‘lib xizmat qilishi mumkin. Bu borada, "Qutadg‘u bilik" asarining etnografik jihatlarini kompleks yondashuv asosida tadqiq etish, uni milliy merosimizning ajralmas qismi sifatida yangi ракурсдан ochib berish zaruriyati yuzaga kelgan. Mavzuning o‘rganilganlik darajasi xalqaro miqyosda ko‘plab tadqiqotchilar tomonida ...