KURS ISHI

KIRISH O'zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 12-avgustdagi "Kimyo sanoatini yanada rivojlantirish va uning investitsion jozibadorligini oshirish bo'yicha qo'shimcha chora-tadbirlar to'g'risida"gi PQ-350-sonli Qaroriga asosan, mamlakatimizda kimyo sanoati mahsulotlari ishlab chiqarish hajmini 2030-yilga qadar kamida 2,5 barobarga oshirish vazifasi qo'yilgan bo'lib, polivinilxlorid (PVX) bu yo'nalishdagi ustuvor mahsulotlardan biridir [1]. Xususan, O'zbekistonning plastik mahsulotlar bozori 2023-yilda 750 million AQSH dollarini tashkil etgan va yillik o'rtacha o'sish sur'ati 8,5% ga baholanmoqda [2]. Global miqyosda esa, 2023-yilda PVX bozorining hajmi 68,5 milliard AQSH dollarini tashkil etib, 2032-yilga qadar yillik o'rtacha 4,5% o'sish prognoz qilinmoqda, bu esa uning qurilish, avtomobilsozlik va tibbiyot kabi sohalardagi tobora ortib borayotgan ahamiyatini ko'rsatadi [3]. Ushbu dinamik o'sish sharoitida, 160000 tonna/yil quvvatga ega zamonaviy PVX ishlab chiqarish bo'limlarini barpo etish va ularning samarali ishlash prinsiplarini o'rganish O'zbekistonning sanoat salohiyatini mustahkamlash, import o'rnini bosuvchi mahsulotlar ishlab chiqarishni ko'paytirish va eksport salohiyatini oshirish uchun strategik ahamiyatga ega. Mavzuning dolzarbligi, ayniqsa, PVX ishlab chiqarish jarayonlarida energiya samaradorligini oshirish, xomashyo sarfini optimallashtirish va atrof-muhitga ta'sirini kamaytirish zarurati bilan belgilanadi. Hozirgi kunda mavjud ishlab chiqarish quvvatlari talabni to'liq qondirmayapti, bu esa mahalliy bozorning qisman importga bog'liqligini keltirib chiqarmoqda [4]. Bundan tashqari, ishlab chiqarish jarayonlarida innovatsion texnologiyalarni joriy etish orqali mahsulot sifatini oshirish va raqobatbardoshligini ta'minlash muhim vazifa hisoblanadi. Jumladan, vinilxlorid monomerini (VXM) polimerizatsiya qilish jarayonida katalizatorlar va initsiatorlarning samaradorligini oshirish, reaktor konstruktsiyalarini takomillashtirish va texnologik jarayonlarni avtomatlashtirish orqali ishlab chiqarish xarajatlarini 10-15% ga qisqartirish imkoniyati mavjud [5]. Ushbu muammolarni hal etish orqali nafaqat iqtisodiy samaradorlikka erishiladi, balki barqaror rivojlanish tamoyillariga muvofiq ekologik xavfsizlik ham ta'minlanadi. PVX ishlab chiqarish texnologiyalarini o'rganish bo'yicha jahon miqyosida ko'plab ilmiy tadqiqotlar olib borilgan. Ma ...