KURS ISHI

KIRISH O'zbekiston Respublikasining Quyi Amudaryo iqtisodiy geografik rayonining aholisi va mehnat resurslarini tadqiq etish bugungi kunda alohida dolzarblik kasb etmoqda. O'zbekiston Respublikasi Statistika agentligi (2023) ma'lumotlariga ko'ra, 2023-yil yakuniga ko‘ra mamlakat aholisi 36,8 million kishini tashkil etib, yiliga o‘rtacha 2% ga o‘sish sur’atini ko‘rsatmoqda [1]. Ishchi kuchi tarkibida mehnat resurslarining ulushi 58,4% ni, band aholining iqtisodiyotda bandligi 93,6% ni tashkil etgan holda, ishsizlik darajasi 7,5% ni tashkil etdi [1]. Quyi Amudaryo iqtisodiy geografik rayonida joylashgan Qoraqalpog‘iston Respublikasida esa 2023-yilda aholi soni 2 millionga yaqinlashib, hududiy yalpi mahsulotdagi sanoatning ulushi 31,4% ni, qishloq xo‘jaligining ulushi 22,6% ni tashkil etdi [2]. Shu bilan birga, hududda ishsizlik darajasi respublika oʻrtacha koʻrsatkichidan yuqori boʻlib, 8,2% ni tashkil etgan [2]. Ushbu statistik ma’lumotlar hududning oʻziga xos demografik va mehnat bozoridagi muammolarini hal qilish zarurligini koʻrsatadi. Jahonda global suv tanqisligi muammosi tobora oʻtkirlashib borayotgan bir sharoitda, suv resurslari cheklangan Quyi Amudaryo mintaqasida aholi va mehnat resurslarini samarali boshqarish, barqaror rivojlanishni ta’minlash ham iqtisodiy, ham ijtimoiy jihatdan strategik ahamiyat kasb etadi [3]. Mavzuning dolzarbligi, shuningdek, Quyi Amudaryo rayonining tabiiy-iqlim sharoitlari, ayniqsa Amudaryo suv resurslariga bog'liqligi bilan belgilanadi. Orol dengizi fojiasi, suv taqchilligi va ekologik muammolar hudud aholisining turmush sharoitlari, salomatligi va mehnat faoliyatiga jiddiy ta’sir ko‘rsatmoqda [4]. Hududda agrar sektordagi bandlikning yuqoriligi, sanoat va xizmat ko‘rsatish sohalarining nisbatan kam rivojlanganligi, malakali kadrlar yetishmasligi va tashqi migratsiya tendensiyalari kabi muammolar mahalliy iqtisodiy rivojlanishga to‘siq bo‘lmoqda [5]. Ayniqsa, yoshlar ishsizligi va xotin-qizlar bandligini ta’minlash, hududda yangi ish o‘rinlari yaratish orqali demografik yukni kamaytirish va aholining turmush darajasini oshirish bo‘yicha tizimli yondashuvlarni talab qiladi [6]. Shu sababli, mazkur kurs ishi Quyi Amudaryo iqtisodiy geografik rayonining aholisi va mehnat resurslarining hozirgi holatini chuqur tahlil qilish, mavjud muammolarni aniqlash va ularni hal etish bo‘yicha ilmiy asoslangan tavsiyalar ishlab chiqish ...