KURS ISHI

KIRISH Raqamli iqtisodiyotda virtual aktivlar bozori mavzusi bugungi kunda jahon miqyosida jadal rivojlanayotgan, milliardlab dollar aylanmasiga ega bo‘lgan va kelajak iqtisodiyotining muhim drayverlaridan biri sifatida e’tirof etilayotgan sohaga aylandi. 2023-yil ma’lumotlariga ko‘ra, global kriptovalyuta bozorining umumiy kapitallashuvi 1.5 trillion dollardan oshdi [1], va uning prognoz qilingan yillik o‘sish sur’ati (CAGR) 2024-yildan 2030-yilgacha 12.8% ni tashkil etishi kutilmoqda [2]. NFT bozorining hajmi esa 2022-yilda 2.5 milliard dollarga yetgan bo‘lib [3], raqamli san’at, kolleksion buyumlar va o‘yin aktivlari kabi sohalarda innovatsion investitsiya imkoniyatlarini yaratdi. O‘zbekiston Respublikasi ham bu jarayonlardan chetda qolmay, 2022-yilda “Virtual aktivlar aylanmasi sohasini tartibga solish to‘g‘risida”gi qonunning qabul qilinishi va Virtual aktivlar aylanmasi agentligi tashkil etilishi bilan ushbu sohaga jiddiy e’tibor qaratmoqda [4]. 2023-yil oxiriga kelib, O‘zbekistonda ro‘yxatdan o‘tgan kripto-birjalarning umumiy savdo hajmi 50 million AQSH dollaridan oshgan [5], bu esa mamlakatda virtual aktivlar bozorining shakllanish bosqichida ekanligidan dalolat beradi. Biroq, ushbu sohaga bo‘lgan qiziqishning ortib borishiga qaramay, uning nazariy-metodologik asoslari, xalqaro tajribani O‘zbekiston sharoitiga moslashtirish mexanizmlari va rivojlantirishning amaliy jihatlari yetarlicha o‘rganilmagan. Virtual aktivlar bozorining o‘ziga xosligi, yuqori vollatilligi, huquqiy noaniqliklar va texnologik murakkabliklar, shu jumladan firibgarlik va kiberxavfsizlik tahdidlari ushbu mavzuni yanada dolzarb qiladi. Ushbu bozor nafaqat moliyaviy muassasalar, balki xususiy investorlar, IT-kompaniyalar va hukumat organlari uchun ham yangi imkoniyatlar va xavflarni taqdim etadi. O‘zbekiston sharoitida raqamli iqtisodiyotni rivojlantirish strategiyasining ajralmas qismi sifatida virtual aktivlar bozorining barqaror va xavfsiz faoliyatini ta’minlash, uning milliy iqtisodiyotga integratsiyasini oshirish hamda xalqaro standartlarga mos keladigan tartibga solish mexanizmlarini yaratish bugungi kunning eng muhim vazifalaridan hisoblanadi. Shuningdek, mazkur bozorning rivojlanishi yangi ish o‘rinlarini yaratish, investitsiya oqimlarini jalb qilish va innovatsion loyihalarni qo‘llab-quvvatlash imkoniyatini beradi, biroq bularning barchasi chuqur ilmiy tahlil va amaliy ta ...