KURS ISHI

KIRISH Robototexnika va sun'iy intellekt (AI) kesishmasidagi tadqiqotlar jahon iqtisodiyotini transformatsiya qilishning markazida turibdi. 2023-yil oxiriga kelib, global robototexnika bozori hajmi 65,7 mlrd dollarga yetdi va 2030-yilga qadar yillik o‘rtacha 15,2% o‘sish sur'ati bilan 170 mlrd dollardan oshishi prognoz qilinmoqda [1]. O‘zbekistonda esa sanoatni modernizatsiya qilish va avtomatlashtirishga qaratilgan strategik chora-tadbirlar natijasida, avtomatlashtirilgan ishlab chiqarish tizimlarining joriy etilishi 2022-yilda 12% ga o‘sdi, bu esa robototexnika va AI texnologiyalarining qo‘llanilishini rag‘batlantirmoqda [2]. Ushbu tendentsiyalar robototexnikada sun'iy intellektni integratsiya qilishning nafaqat global miqyosda, balki O‘zbekiston kabi rivojlanayotgan iqtisodiyotlar uchun ham katta ahamiyat kasb etayotganini ko‘rsatadi. Ushbu texnologiyalarning rivojlanishi samaradorlikni oshirish, xarajatlarni kamaytirish, mehnat sharoitlarini yaxshilash va yangi sanoat imkoniyatlarini yaratishda hal qiluvchi rol o‘ynaydi. Bugungi kunda robototexnika va AI integratsiyasining jadal sur'atlarda rivojlanishi ko‘plab sohalarda sezilarli iqtisodiy va ijtimoiy o‘zgarishlarga olib kelmoqda. Avtomatlashtirilgan va aqlli tizimlarning sanoat, logistika, tibbiyot, qishloq xo‘jaligi va hatto kundalik hayotga kirib borishi, ularning samaradorligi va imkoniyatlarini kengaytirmoqda. Jahon iqtisodiy forumi ma'lumotlariga ko‘ra, 2025-yilga qadar dunyo bo‘yicha 85 millionta ish o‘rni robotlar va AI tomonidan egallanishi mumkin bo‘lsa-da, shu bilan birga 97 millionta yangi ish o‘rni paydo bo‘lishi kutilmoqda [3]. Bu esa malakali mutaxassislar tayyorlash va mehnat bozorini yangi texnologiyalarga moslashtirish zaruriyatini kuchaytiradi. O‘zbekistonda ham ushbu transformatsion jarayonlarga moslashish va raqobatbardoshlikni ta'minlash uchun robototexnika va AI sohasiga investitsiyalar kiritish, ilmiy-texnik salohiyatni oshirish va tegishli qonunchilik bazasini takomillashtirish dolzarb vazifalardan biri hisoblanadi. Hozirgacha bu sohalardagi tadqiqotlar va amaliy tatbiqlar hali to‘liq salohiyatini namoyon eta olgani yo‘q, xususan, mahalliy sharoitlarga moslashgan, real vaqt rejimida ishlaydigan va iqtisodiy jihatdan samarali bo‘lgan robototexnika tizimlarini yaratishda qator muammolar mavjud. Robototexnikada sun'iy intellektdan foydalanishning nazariy va amaliy jihatlari jaho ...