KURS ISHI

KIRISH 2023 yilda Oʻzbekiston Respublikasida boshlangʻich taʼlimni rivojlantirishga yoʻnaltirilgan davlat byudjeti xarajatlari 28 trillion soʻmni tashkil etib, bu umumiy taʼlim xarajatlarining 40% dan ortigʻini tashkil qildi [1]. Xususan, Prezident Sh.M.Mirziyoyevning 2022 yil 28 yanvardagi “2022-2026 yillarga moʻljallangan Yangi Oʻzbekistonning taraqqiyot strategiyasi toʻgʻrisida”gi Farmoni [2] bilan tasdiqlangan Strategiyada maktabgacha va maktab taʼlimi sifatini oshirish, oʻqituvchilarning kasbiy mahoratini yuksaltirishga alohida eʼtibor qaratilgan. Bu koʻrsatkichlar, taʼlim sohasiga yoʻnaltirilgan resurslar hajmi, bolalarning intellektual salohiyatini shakllantirishda boshlangʻich taʼlimning hal qiluvchi rolini, shu bilan birga, taʼlim-tarbiya jarayonlariga innovatsion yondashuvlarni joriy etish zaruratini yaqqol koʻrsatadi [3]. Jahonda pedagogik texnologiyalar bozori 2023 yilda 300 milliard AQSh dollaridan oshib, 2030 yilga kelib 1 trillion dollarga yetishi prognoz qilinmoqda, bu esa taʼlim sohasida raqamli va samarali yechimlarga talabning qanchalik yuqori ekanligini anglatadi [4]. Bugungi kunda boshlangʻich taʼlimda oʻquvchilarning tanqidiy fikrlash, ijodkorlik va muammolarni hal qilish koʻnikmalarini rivojlantirish, shuningdek, milliy qadriyatlar ruhida tarbiyalashda hali ham yetarlicha yechim topmagan muammolar mavjud. Anʼanaviy oʻqitish metodlari koʻpincha yosh avlodning faol bilish ehtiyojlarini toʻliq qondira olmaydi, bu esa ularning oʻzlashtirish samaradorligiga salbiy taʼsir koʻrsatishi mumkin [5]. Mavjud oʻquv dasturlari va metodikalarida Sharq mutafakkirlarining boy pedagogik merosini boshlangʻich taʼlim amaliyotiga tizimli va chuqur integratsiyalashish darajasi past boʻlib qolmoqda. Bu esa taʼlim jarayonlarining milliy-maʼnaviy asoslar bilan uygʻunligini taʼminlash, oʻquvchilarda komil inson sifatlarini shakllantirishda muayyan boʻshliqlarni yuzaga keltirmoqda [6]. Sharq Uygʻonishi davri pedagogik fikrining oʻrganilganlik darajasi jahon miqyosida va Oʻzbekistonda turli olimlar tomonidan chuqur tahlil qilingan. Xususan, amerikalik olim F. Rozenthal (1952) oʻzining “Ilm-fanning arab dunyosidagi mavqei” asarida islom sivilizatsiyasidagi ilm-fan va taʼlimotlarning Yevropa Uygʻonishiga taʼsirini atroflicha koʻrsatib bergan [7]. Kanada olimi G. Ouri (1987) “Islom taʼlim tizimi va uning shakllanishi” tadqiqotida musulmon faylasuflarining pedagog ...