KURS ISHI

KIRISH O'zbekiston Respublikasi Prezidentining 2024-yil 1-martdagi PF-37-sonli Farmoniga ko'ra, mamlakatimizda suv xo'jaligini boshqarish tizimini takomillashtirishga qaratilgan kompleks chora-tadbirlar amalga oshirilmoqda, jumladan, 2024-yilda sug'oriladigan maydonlarning 15% ini zamonaviy suv tejovchi texnologiyalarga o'tkazish rejalashtirilgan bo'lib [1]. Jahon banki hisobotlariga ko'ra, Markaziy Osiyo mintaqasida suv resurslariga bo'lgan talab 2050-yilga kelib 25-30% ga oshishi kutilmoqda, bu esa suv xavfsizligiga jiddiy tahdid soladi [2]. O'zbekistonda aholi jon boshiga to'g'ri keladigan yillik suv resurslari 2000-yildagi 2400 m³ dan 2023-yilga kelib 1600 m³ ga tushgan [3], bu suv tanqisligining tobora dolzarb muammoga aylanganini ko'rsatadi. Suv xo'jaligidagi samaradorlikni oshirish va ekologik barqarorlikni ta'minlash nafaqat iqtisodiy o'sish, balki aholi salomatligi va mintaqaviy xavfsizlik uchun ham hal qiluvchi ahamiyatga ega. Suv resurslarining global miqyosda kamayishi va ifloslanishi fonida, davlat boshqaruvining samaradorligi va ekologik xavfsizlikni ta'minlash masalasi har qachongidan ham muhimroqdir. Klimat o'zgarishlari, urbanizatsiya va sanoat rivojlanishi suv resurslariga bo'lgan bosimni oshirib, yangi boshqaruv yondashuvlarini talab qilmoqda. O'zbekiston uchun transchegaraviy suv resurslari, ayniqsa Amudaryo va Sirdaryo havzalarining o'ziga xos xususiyatlari, mavjud muammolarni murakkablashtirib, davlatlararo hamkorlikni va integratsiyalashgan suv resurslari boshqaruvi (IWRM) prinsiplarini joriy etishni zarur qiladi. Ushbu muammolar suv xo'jaligida davlat boshqaruvi mexanizmlarini qayta ko'rib chiqish, huquqiy asoslarni mustahkamlash va innovatsion yechimlarni joriy etish zaruratini keltirib chiqaradi. Mavzuning o'rganilganlik darajasi bo'yicha xalqaro miqyosda ko'plab fundamental tadqiqotlar o'tkazilgan. Sandra Postel (2000) o'zining "Suv uchun mo'jiza: Global suv inqirozini hal qilish" asarida suv resurslaridan oqilona foydalanish va suvni tejash texnologiyalarining ekologik barqarorlikka ta'sirini tahlil qilgan [5]. Malin Falkenmark (2003) "Suv tanqisligi kontseptsiyasi va uni o'lchash" nomli ishida suv stressi va suv tanqisligi darajalarini aniqlash metodologiyasini taklif qilib, inson faoliyatining suv resurslariga ta'sirini baholagan [6]. Janos Bogardi (2006) esa "Suv boshqaruvi va iqlim o'zgarishi: Strategik yo'nalishlar" tadqiq ...