KURS ISHI

KIRISH Tadbirkorlik faoliyatida risklarni boshqarishning mikroiqtisodiy asoslari So'nggi yillarda globallashuv, texnologik inqilob va bozorlarning murakkablashuvi sharoitida tadbirkorlik faoliyatida risklarning ahamiyati keskin oshdi. Global iqtisodiyotda, masalan, 2023-yilda noaniqlik indeksi o'rtacha 7.8 punktga ko'tarilgan bo'lsa, bu o'z navbatida korxonalar uchun prognoz qilishni va strategik qarorlar qabul qilishni qiyinlashtirdi [1]. O'zbekistonda kichik va o'rta biznesning (KOB) yalpi ichki mahsulotdagi ulushi 2023-yil yakuniga ko'ra 56.5% ga yetdi, bu esa ushbu sektorning iqtisodiyotdagi muhim rolini ko'rsatadi [2]. Shu bilan birga, KOB subyektlari, ayniqsa, moliyaviy barqarorlik, kadrlar taqchilligi va innovatsiyalarni joriy etish bilan bog'liq risklarga ko'proq moyil bo'lib, Statistika agentligi ma'lumotlariga ko'ra, har yili tashkil etilayotgan korxonalarning o'rtacha 15-20 foizi dastlabki uch yil ichida faoliyatini to'xtatmoqda [3]. Ushbu raqamlar samarali risklarni boshqarish tizimisiz barqaror o'sishga erishishning qiyinligini yaqqol ko'rsatib turibdi. Bugungi shiddatli raqobat va iqtisodiy noaniqliklar sharoitida tadbirkorlik faoliyatida risklarni samarali boshqarish nafaqat moliyaviy barqarorlikni ta'minlash, balki uzoq muddatli strategik maqsadlarga erishishning asosiy omiliga aylangan. Mavjud bozor kon'yunkturasi, valyuta kurslarining o'zgaruvchanligi, texnologik eskirish va iste'molchilar xulq-atvoridagi tezkor o'zgarishlar korxonalar oldiga yangi talablarni qo'ymoqda. Aksariyat tadbirkorlar risklarni faqat salbiy hodisa sifatida qabul qilib, ularni oldini olishga urinishadi, lekin to'g'ri boshqarilgan risklar yangi imkoniyatlar yaratishi, innovatsiyalarni rag'batlantirishi va bozor ulushini oshirishga xizmat qilishi mumkin. Ushbu kurs ishi tadbirkorlik subyektlari duch keladigan risklarni mikroiqtisodiy nuqtai nazardan chuqur o'rganish, ularni boshqarish mexanizmlarini takomillashtirish hamda O'zbekiston sharoitiga moslashtirilgan amaliy tavsiyalar ishlab chiqish zaruratidan kelib chiqqan. Mavzuning o'rganilganlik darajasi bo'yicha jahon iqtisodiy adabiyotida katta e'tibor berilgan. Frenk Nayt (Frank Knight) 1921-yilda o'zining "Risk, noaniqlik va foyda" nomli asarida risk va noaniqlik o'rtasidagi farqni aniqlab, tadbirkorlik foydasini noaniqlikni o'z zimmasiga olish mukofoti sifatida izohladi [4]. Garri Markowitz (Harry Markowitz) 19 ...