KURS ISHI

KIRISH O'zbekiston Respublikasida oliy ta'lim muassasalariga qabul kvotasi 2016 yildagi 57,9 mingdan 2023 yilda 212,5 mingtaga yetganligi [1] ta'lim tizimiga bo'lgan talabning keskin oshganligini ko'rsatadi. Bu esa o'z navbatida ta'lim xizmatlarining sifati masalasini dolzarb qilib qo'yadi. So'nggi yillarda mamlakatimiz yalpi ichki mahsulotining qariyb 6,5%i ta'lim sohasi xarajatlariga to'g'ri kelmoqda [2], bu esa ushbu sohaga ajratilayotgan resurslarning samaradorligini oshirish zarurligini ta'kidlaydi. Xususan, 2023 yil yakunlari bo'yicha O'zbekistonning Oliy va o'rta maxsus ta'lim vazirligi tizimida qariyb 1,3 million talaba tahsil olgan [3], ularning sifatli ta'lim olishini ta'minlash kelajak avlod intellektual salohiyatini shakllantirishda hal qiluvchi ahamiyatga ega. Jahon banki ma'lumotlariga ko'ra, global ta'lim bozori hajmi 2027 yilga borib 8 trillion dollardan oshishi kutilmoqda [4], bu esa oliy ta'lim muassasalariga raqobatbardoshlikni oshirish va xalqaro standartlarga moslashish zarurligini yuklaydi. Bugungi kunda jahon ta'lim maydonida raqobatning kuchayishi, mehnat bozori talablarining doimiy o'zgarib borishi hamda global miqyosdagi innovatsion texnologiyalarning jadal rivojlanishi universitetlar oldiga yangi talablarni qo'ymoqda. O'zbekiston oliy ta'lim tizimida ham sifatsiz ta'lim berish, bitiruvchilarning ishga joylashish darajasining pastligi [5] (ayrim yo'nalishlarda 30%gacha), o'quv dasturlarining mehnat bozori ehtiyojlariga mos emasligi kabi muammolar dolzarbligini saqlab qolmoqda. Bu esa, universitetlarda sifat kafolatlash tizimini ilmiy asoslangan holda takomillashtirish va uning samaradorligini oshirish bo'yicha chuqur tadqiqotlar o'tkazishni talab qiladi. Shuningdek, ta'lim sifatini tizimli boshqarish, xalqaro standartlarni joriy etish va mahalliy sharoitlarga moslashgan yondashuvlarni ishlab chiqish orqali bitiruvchilarning kompetentligini oshirish va ularning xalqaro mehnat bozorida raqobatbardoshligini ta'minlash bugungi kunning eng muhim vazifalaridan hisoblanadi. Sifat menejmenti va ta'limda sifat kafolatlash masalalari bo'yicha jahon miqyosida ko'plab ilmiy tadqiqotlar olib borilgan. Deming E.W. (1986) o'zining "Out of the Crisis" asarida sifatni boshqarishning 14 ta tamoyilini ilgari surib, sifatni doimiy takomillashtirish modelini ishlab chiqqan [6]. Juran J.M. (1988) esa "Quality Control Handbook" kitobida sifatni rejalas ...