KURS ISHI

KIRISH O'zbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab ta'limi vazirligi (2023) ma'lumotlariga ko'ra, umumta'lim maktablarida o'quvchilarning axborot-kommunikatsiya texnologiyalari va kreativ loyihalarda ishtiroki so'nggi besh yilda o'rtacha 45% ga o'sgan bo'lsada, ularning real hayotiy vaziyatlarda mustaqil qaror qabul qilish va ijtimoiy-axloqiy muammolarga yechim topish ko'nikmalari yetarli darajada rivojlanmaganligi ta'kidlanadi [1]. Xususan, tarbiya darslarida interfaol usullardan foydalanish ko'rsatkichi 58% ni tashkil etgan holda [2], aynan situativ metodlarni tizimli va samarali joriy etish darajasi 20% dan oshmayapti [3]. Global miqyosda, PISA (Xalqaro o'quvchilarni baholash dasturi) kabi xalqaro tadqiqotlar natijalari ko'rsatishicha, situativ o'rganishni faol qo'llagan ta'lim tizimlarida o'quvchilarning tanqidiy fikrlash qobiliyati 25% ga, muammolarni hal qilish malakasi esa 30-35% ga yuqori bo'ladi, bu esa ularning jamiyatga faol integratsiyalashuvini ta'minlaydi [4]. Ushbu statistik ma'lumotlar O'zbekiston ta'lim tizimida situativ metodlardan foydalanish texnologiyasini takomillashtirish zaruratini ko'rsatadi. Bugungi kunda ta'lim tizimi oldida turgan asosiy vazifalardan biri – yosh avlodni nafaqat bilimlar bilan qurollantirish, balki ularda hayotiy ko'nikmalar, ma'naviy-axloqiy qadriyatlar va faol fuqarolik pozitsiyasini shakllantirishdan iborat [5]. An'anaviy o'qitish metodlari ko'pincha nazariy bilimlarni berishga qaratilgan bo'lib, o'quvchilarni real hayotiy vaziyatlarda mustaqil fikrlashga, qaror qabul qilishga va o'z xulq-atvorini nazorat qilishga o'rgatishda cheklangan imkoniyatlarga ega [6]. Ayniqsa, tarbiya darslarida axloqiy dilemmalar, ijtimoiy me'yorlar va qadriyatlarni chuqur anglash uchun o'quvchilarni faol ishtirok etishga undovchi, amaliy tajribaga asoslangan metodlarga bo'lgan ehtiyoj tobora ortib bormoqda [7]. Biroq, O'zbekistonda tarbiya darslarida situativ metodlarni joriy etish bo'yicha yagona, tizimli va ilmiy asoslangan texnologiyalarni ishlab chiqishda, o'qituvchilarning ushbu metodikalar bo'yicha malakasini oshirishda va ularni amaliyotga tatbiq etish mexanizmlarida sezilarli bo'shliqlar mavjud bo'lib, bu yoshlarning XXI asr talablariga mos kompetensiyalarini shakllantirish jarayonini susaytirishi mumkin [8]. Situativ metodlar va ularning ta'limdagi samaradorligi jahon pedagogikasi va psixologiyasi sohasida ko'plab oliml ...