KURS ISHI

KIRISH Taʼlim tizimini modernizatsiya qilish va uni XXI asr talablariga moslashtirish butun dunyo bo‘ylab ustuvor vazifa hisoblanadi. O‘zbekiston Respublikasida so‘nggi yillarda taʼlim sohasida keng ko‘lamli islohotlar amalga oshirilmoqda. Xususan, O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 12-maydagi PF-134-sonli Farmoni bilan tasdiqlangan "Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot strategiyasi"da taʼlim sifatini oshirish, o‘quvchilarda kreativ va tanqidiy fikrlashni rivojlantirish muhim yo‘nalishlardan biri sifatida belgilangan [1]. Ushbu strategiya doirasida 2023-2024 o‘quv yilida umumiy o‘rta taʼlim maktablarida o‘quv dasturlarini xalqaro standartlarga moslashtirish bo‘yicha amalga oshirilgan chora-tadbirlar natijasida o‘quvchilarning kreativ salohiyatini baholashga bo‘lgan ehtiyoj keskin oshganligi kuzatildi. Bugungi kunda jahon iqtisodiyotining 60% dan ortig‘i ijodiy sanoatga asoslangan bo‘lib, bu soha global yalpi ichki mahsulotning 3-6% ini tashkil etadi va yiliga o‘rtacha 5-10% ga o‘sib bormoqda [2]. Bunday sharoitda, taʼlim jarayonida kreativ fikrlashni rivojlantirish va uning baholash mexanizmlarini takomillashtirish nafaqat shaxsning muvaffaqiyatli rivojlanishiga, balki mamlakatning raqobatbardoshligini oshirishga ham xizmat qiladi. O‘zbekiston Milliy universiteti qoshidagi Taʼlim innovatsiyalari markazining 2023-yilgi hisobotiga ko‘ra, mamlakatimizdagi umumiy o‘rta taʼlim maktablarida tarbiya fanini o‘qitishda kreativ fikrlashni baholashga qaratilgan standartlashtirilgan metodikalar hali to‘liq ishlab chiqilmagan bo‘lib, bu boradagi amaliy yondashuvlar mavjud imkoniyatlardan 30-40% gacha kam foydalanmoqda [3]. Tarbiya fani o‘quvchilarda axloqiy qadriyatlar, ijtimoiy ko‘nikmalar va shaxsiy sifatlarni shakllantirishda muhim rol o‘ynaydi. Ammo, anʼanaviy taʼlim metodlari ko‘pincha nazariy bilimlarni yetkazishga qaratilgan bo‘lib, o‘quvchilarda muammolarga ijodiy yechim topish, o‘z g‘oyalarini erkin ifodalash va nostandart fikrlash qobiliyatlarini rivojlantirishga yetarli eʼtibor bermaydi. Bu esa, o‘quvchilarning maktabdan keyingi hayotda duch keladigan murakkab muammolarni hal qilishga tayyorgarligini pasaytiradi. Kreativ fikrlashni baholash metodikasining yo‘qligi yoki yetarli emasligi pedagoglarga o‘quvchilarning individual ijodiy salohiyatini aniqlash va uni tizimli ravishda rivojlantirish imkonini bermayapti. Natijada, o‘quvchilarning ijodiy qob ...