KURS ISHI

KIRISH O‘zbekiston Respublikasida temir yo‘l transporti tizimi mamlakat iqtisodiyotining lokomotivi sifatida strategik ahamiyat kasb etadi. O‘zbekiston Respublikasi Transport vazirligining ma’lumotlariga ko‘ra, 2023-yilda temir yo‘l yuk tashish hajmi 86.5 million tonnani [1] tashkil etib, oldingi yilga nisbatan 7.2% o‘sgan, yo‘lovchi tashish hajmi esa 26.8 million kishini tashkil etib, 11.5% o‘sishni ko‘rsatgan [2]. “O‘zbekiston temir yo‘llari” AJ ning 2023-yilgi hisobotiga ko‘ra, tarmoqning umumiy uzunligi 4744.4 kilometrga [3] yetgan bo‘lib, bu Markaziy Osiyodagi eng yirik temir yo‘l tarmog‘laridan biridir. Ushbu kengayish va yuklanishning ortishi temir yo‘l infratuzilmasini samarali boshqarish, uning texnik holatini muntazam nazorat qilish va rivojlanish strategiyalarini ishlab chiqishda zamonaviy texnologiyalarni joriy etishni taqozo etadi. Ayniqsa, hududiy rivojlanish dasturlari doirasida yangi temir yo‘l liniyalarini qurish va mavjudlarini modernizatsiya qilish [4] loyihalarida geografik axborot tizimlari (GAT) va kadastr ma’lumotlarining integratsiyasi muhim ahamiyat kasb etadi. Jahon banki ma’lumotlariga ko‘ra, global GAT bozori 2023-yilda 10.6 milliard dollarni tashkil etgan va 2030-yilga kelib yillik o‘rtacha 12.1% o‘sish prognozi bilan 23.4 milliard dollarga yetishi kutilmoqda [5]. O‘zbekistonda esa GAT texnologiyalarini joriy etishga qaratilgan investitsiyalar hajmi so‘nggi besh yilda o‘rtacha 18% ga oshgan [6], bu sohada raqamli transformatsiya jarayonlarining faollashganidan dalolat beradi. Temir yo‘l kadastrida GAT texnologiyalarini qo‘llash nafaqat infratuzilma ob’ektlarining joylashuvi, holati va texnik parametrlari haqida to‘liq va aniq ma’lumotlar bazasini yaratishga xizmat qiladi, balki ushbu ma’lumotlarni real vaqt rejimida tahlil qilish, vizuallashtirish va boshqaruv qarorlarini qabul qilish uchun asos bo‘ladi. An’anaviy usullarda temir yo‘l kadastrini yuritish ko‘p vaqt va resurs talab qiladi, shuningdek, ma’lumotlarning eskirishi va xatoliklarga moyilligi yuqori bo‘ladi [7]. Xususan, Qashqadaryo viloyati kabi strategik ahamiyatga ega bo‘lgan hududda temir yo‘l tarmog‘ining kengayishi va yuklanishining ortishi sharoitida, infratuzilma ob’ektlarini raqamlashtirish, ularni yagona geografik ma’lumotlar bazasiga kiritish zarurati ortmoqda. Hozirda temir yo‘l infratuzilmasi, yer uchastkalari, inshootlar va boshqa kadastr ob’ektlari haqida ...