KURS ISHI

KIRISH O'zbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi ma'lumotlariga ko'ra, 2023-yilda jinoyatlarning umumiy soni 87 900 dan ortiq bo'lib [1], bu ko'rsatkich 2022-yilga nisbatan 15% ga oshganligini ko'rsatadi [2]. Shu bilan birga, fosh etilgan jinoyatlar darajasi 70-75% atrofida saqlanib qolmoqda, bu esa tergov harakatlari samaradorligini yanada oshirish zaruratini ko'rsatadi [3]. Xususan, og‘ir va o‘ta og‘ir jinoyatlarni fosh etishda raqamli dalillardan foydalanish tobora muhim ahamiyat kasb etib bormoqda, chunki internetda sodir etilayotgan kiberjinoyatlar soni yildan-yilga 20% gacha o'sib borayotgani kuzatilmoqda [4]. Shuningdek, O‘zbekistonda tergovga qadar tekshiruv va dastlabki tergov bosqichlarida ish yuritishning sifati va tezkorligi jinoyat-protsessual huquqining asosiy talablaridan biri hisoblanadi [5]. Ushbu vaziyat tergov harakatlari metodologiyasini takomillashtirish, zamonaviy texnologiyalarni joriy etish va tergovchilarning malakasini oshirish orqali jinoyatchilikka qarshi kurashish samaradorligini kuchaytirish zarurligini taqozo etadi. Tergov harakatlari tizimi nafaqat jinoyatchilikka qarshi kurashishning asosiy vositasi, balki fuqarolarning huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilishning kafolati hamdir [6]. Amaliyotda tergov harakatlarini o'tkazishda uchraydigan qator muammolar, jumladan, dalillarni to'plashdagi protsessual kamchiliklar, raqamli dalillarni olish va ulardan foydalanishdagi qiyinchiliklar, shuningdek, tergovchilarning moddiy-texnik ta'minotining yetarli emasligi jinoyat ishlarini sifatli va tezkor tergov qilishga to'sqinlik qilmoqda [7]. Bu esa o'z navbatida tergov harakatlari samaradorligini oshirish, zamonaviy ilmiy yutuqlarni amaliyotga joriy etish, shuningdek, jinoyat-protsessual qonunchilikni takomillashtirish bo'yicha ilmiy-amaliy tadqiqotlar o'tkazishni taqozo etadi. Mazkur kurs ishi tergov harakatlari tizimini chuqur tahlil qilish, mavjud muammolarni aniqlash va ularni hal etish bo'yicha asoslangan tavsiyalar ishlab chiqish orqali yuqorida qayd etilgan dolzarb ehtiyojlarga javob berishga qaratilgan. Mavzuning o'rganilganlik darajasi bo'yicha jahon ilmiy adabiyotida qator muhim tadqiqotlar mavjud. Masalan, D. S. Smith (2019) o'z ishlarida kognitiv tergovning guvohlar va jabrlanuvchilar xotirasidan maksimal darajada ma'lumot olishdagi samaradorligini ilmiy asoslab bergan [8]. Shuningdek, J. J. M. van Deventer (2020 ...