KURS ISHI

KIRISH O'zbekistonda ko'chmas mulk bozorining umumiy hajmi 2023-yilda qariyb 35 trillion so'mni tashkil etgan bo'lib, bu so'nggi besh yillikda o'rtacha yillik 12% o'sish sur'atiga ega ekanligini ko'rsatadi [1]. Xususan, uy-joy ijarasi segmenti jadal rivojlanmoqda; O'zbekiston Respublikasi Davlat statistika qo'mitasi ma'lumotlariga ko'ra, 2022-yilda faqatgina Toshkent shahrida rasman ro'yxatdan o'tgan ijara shartnomalari soni 150 mingdan oshgan, bu 2021-yilga nisbatan 18% o'sishni anglatadi [2]. Global miqyosda, PropTech (ko'chmas mulk sohasidagi texnologiyalar) bozori 2023-yilda 22 milliard dollarga baholangan bo'lib, 2030-yilga borib 86 milliard dollarga yetishi kutilmoqda, bu esa 17.5% yillik o'rtacha o'sish sur'atiga (CAGR) ega ekanligidan dalolat beradi [3]. Ushbu raqamlar, uy ijarasi va mol-mulkni boshqarish jarayonlarini avtomatlashtirish, samaradorligini oshirish va shaffofligini ta'minlashga qaratilgan tizimlarga bo'lgan ehtiyoj tobora ortib borayotganini ko'rsatmoqda. Bugungi kunda uy-joy ijarasi va mol-mulkni boshqarish sohasida qator muammolar mavjud bo'lib, ular xususan, shartnomalarni rasmiylashtirishdagi byurokratik jarayonlar, to'lovlarni kuzatishdagi qiyinchiliklar, mulkni texnik ko'rikdan o'tkazish va ta'mirlash ishlarini nazorat qilishdagi samarasizlik, shuningdek, ijara munosabatlarida yuzaga keladigan huquqiy nizo va tushunmovchiliklar bilan bog'liq. Mazkur muammolar nafaqat jismoniy shaxslar, balki mol-mulk egalari, boshqaruv kompaniyalari va davlat organlari uchun ham vaqt va resurs isrofgarchiligiga olib keladi. Misol uchun, shartnomalarni qo'lda qayta ishlash o'rtacha 30% vaqtni talab qiladi va xatolik ehtimolini 20% ga oshiradi [4]. Raqamli texnologiyalarni joriy etish orqali bu jarayonlarni optimallashtirish, shaffoflikni oshirish va foydalanuvchi tajribasini yaxshilash dolzarb vazifa hisoblanadi. Ayniqsa, O'zbekistonda aholining raqamli savodxonligi oshib borayotgani va raqamli xizmatlarga bo'lgan talabning ortishi sharoitida zamonaviy, qulay va xavfsiz uy ijarasi hamda mol-mulkni boshqarish tizimini yaratish iqtisodiy va ijtimoiy jihatdan juda ahamiyatlidir. Uy ijarasi va mol-mulkni boshqarish tizimlari sohasidagi tadqiqotlar jahon miqyosida jadal rivojlanmoqda. Misol uchun, Michael Stone (2019) o'z tadqiqotlarida mol-mulkni boshqarish jarayonlarida sun'iy intellekt va mashinani o'rganish texnologiyalarini qo'llash orqali to'lo ...