KURS ISHI

KIRISH O'zbekiston iqtisodiyotining jadal rivojlanishi sharoitida uzoq muddatli debitorlik qarzlari va kechiktirilgan xarajatlar hisobini takomillashtirish dolzarb masalaga aylanmoqda. 2023-yilning birinchi yarim yilligida O'zbekistonda korxonalararo qarzlar hajmi 150 trillion so'mdan oshib, yalpi ichki mahsulotning (YIM) 35 foiziga yetdi, bu esa debitorlik qarzlari bilan bog'liq muammolar jiddiy ekanligidan dalolat beradi [1]. Shu bilan birga, korxonalarning kelgusi davrlarga oid xarajatlarini to'g'ri hisobga olmaslik, natijada moliyaviy hisobotlarning ishonchliligini yo'qotishi va investorlar hamda boshqaruv organlari uchun noto'g'ri qaror qabul qilish xavfini tug'dirishi mumkin. Jahon iqtisodiyotida ham korxonalarning uzoq muddatli moliyaviy majburiyatlari va aktivlari hamda kelgusi davrlarga oid xarajatlarni boshqarish muammolari doimo diqqat markazida bo'lgan. Masalan, 2023-yilning o'zida global debitorlik qarzlari hajmi 5,5 trillion dollardan oshib, bu ko'rsatkich jahon YAIMning qariyb 6% ni tashkil etadi [2]. Ushbu murakkabliklar, jumladan, noto'g'ri baholash, likvidlikning pasayishi va investitsiya salohiyatining cheklanishi kabi omillarni hisobga olgan holda, mazkur mavzu bo'yicha ilmiy va amaliy izlanishlar olib borish zarurati tug'iladi. Mavzu bo'yicha mavjud nazariy va amaliy yondashuvlarni tahlil qilish, ular asosida O'zbekiston sharoitiga mos takomillashtirilgan uslublarni ishlab chiqish, bu boradagi dolzarb muammolarni aniqlash va ularning yechimlarini taklif etish bugungi kunning talabidir. Bu mavzu aynan hozirgi kunda O'zbekistonda amalga oshirilayotgan keng ko'lamli iqtisodiy islohotlar, tadbirkorlikni rag'batlantirish va xorijiy investitsiyalarni jalb qilish strategiyalari bilan chambarchas bog'liq. Korxonalarning moliyaviy barqarorligini ta'minlash va xalqaro standartlarga mos hisobotlarni tayyorlashda uzoq muddatli debitorlik qarzlari va kechiktirilgan xarajatlarning to'g'ri aks ettirilishi muhim rol o'ynaydi. Hozirgi kunda ko'plab o'zbekistonlik tadbirkorlar va buxgalterlar ushbu moliyaviy ko'rsatkichlarni baholash, nazorat qilish va boshqarishda qiyinchiliklarga duch kelishmoqda. Xususan, murakkab iqtisodiy sharoitlarda uzoq muddatli debitorlik qarzlari bo'yicha ziyonlarni hisobga olish, kechiktirilgan xarajatlarni aktiv yoki daromad sifatida to'g'ri tasniflash hamda ularning moliyaviy hisobotlarga ta'sirini aniqlash masalalarida ani ...