KURS ISHI

KIRISH So‘nggi yillarda raqamli ta’lim texnologiyalariga investitsiyalar global miqyosda jadal o‘sib bormoqda. 2023-yilda virtual va kengaytirilgan reallik (VR/AR) texnologiyalariga asoslangan ta’lim bozorining hajmi 8,5 milliard AQSh dollariga yetdi va 2030-yilga borib bu ko‘rsatkich yillik o‘rtacha 25% o‘sish sur’ati bilan 70 milliard AQSh dollaridan oshishi prognoz qilinmoqda [1]. Ta’lim tizimining raqamlashtirilishi, ayniqsa, tabiiy fanlar, shu jumladan optikani o‘qitishda yangi imkoniyatlar yaratmoqda. O‘zbekistonda esa 2023-yilda oliy ta’lim muassasalarining raqamli infratuzilmasini rivojlantirishga qaratilgan investitsiyalar 50 million dollardan oshdi, bu raqamli ta’lim resurslaridan foydalanish imkoniyatini sezilarli darajada oshirdi [2]. Masofaviy ta’lim platformalarining joriy etilishi natijasida 2022-2023 o‘quv yilida raqamli resurslardan foydalanuvchi talabalar soni 35% ga oshdi, bu esa zamonaviy ta’lim vositalariga bo‘lgan talabning ortganidan dalolat beradi [3]. Ushbu o‘zgarishlar virtual laboratoriyalarning ta’lim jarayoniga integratsiyasini yanada dolzarb qilib qo‘ydi, chunki ular an’anaviy laboratoriya sharoitlarida mavjud bo‘lgan cheklovlarni bartaraf etish imkonini beradi. Virtual laboratoriyalar, xususan, Kolorado universitetining PhET simulyatsiyalari, optikani o‘qitishda nazariya va amaliyotni uyg‘unlashtirishning innovatsion usuli sifatida muhim ahamiyat kasb etmoqda. An’anaviy optika laboratoriyalarida tajriba o‘tkazish yuqori xarajatlar, murakkab jihozlar talab qilishi va xavfsizlik choralarini ko‘rish zarurati bilan bog‘liq bo‘lib, bu ko‘plab ta’lim muassasalari uchun qiyinchilik tug‘diradi. Masalan, optik skameykalar va lazerlar kabi jihozlarga sarflanadigan o‘rtacha xarajat har bir laboratoriya uchun 5000-15000 dollarni tashkil etishi mumkin [4]. PhET simulyatsiyalari esa ushbu cheklovlarni bartaraf etib, talabalarga yorug‘likning sinishi, qaytishi, difraksiyasi va interferensiyasi kabi murakkab optik hodisalarni real vaqt rejimida, xavfsiz va interaktiv tarzda o‘rganish imkonini beradi. Shuningdek, ular tajribalarni takrorlash, parametrlarni o‘zgartirish va natijalarni tahlil qilish orqali chuqur tushuncha hosil qilishga yordam beradi. Bunday yondashuv ta’lim jarayonida o‘quvchining faolligini oshiradi va konstruktivizm tamoyillariga asoslanib, bilimlarni mustaqil ravishda qurishga undaydi [5]. Mavzuning o‘rganilganlik darajas ...