KURS ISHI

KIRISH Oʻzbekistonda jismoniy tarbiya va sportni rivojlantirishga qaratilgan davlat siyosati doirasida sport taʼlim muassasalari va toʻgaraklarining ahamiyati tobora ortib bormoqda. Yurtimizda 2023-yil holatiga koʻra, umumtaʼlim maktablarida 1,2 milliondan ortiq oʻquvchi sport toʻgaraklarida faol ishtirok etayotgan boʻlib, bu koʻrsatkich 2020-yilga nisbatan 18% ga oʻsgan [1]. Voleybol kabi ommabop sport turlarida oʻquvchilarni tizimli ravishda tanlash, tayyorlash va ularning samarali mashgʻulotlar oʻtkazish metodikasini takomillashtirish, kelajakda yuqori malakali sportchilarning shakllanishi uchun muhim omil hisoblanadi. Ayniqsa, umumtaʼlim maktablarida sport toʻgaraklariga oʻquvchilarni tanlashning ilmiy asoslangan usullarini ishlab chiqish va amaliyotga joriy etish bugungi kunning dolzarb vazifalaridan biridir. Ushbu tadqiqot ushbu tizimni takomillashtirishga qaratilgan boʻlib, umumtaʼlim muassasalaridagi voleybol sport toʻgaraklarining samaradorligini oshirishga xizmat qiladi. Jahon miqyosida voleybol sporti keng tarqalgan va uning professional ligalari hamda xalqaro musobaqalari katta tomoshabinlar auditoriyasini jalb qiladi. Shu bilan birga, bolalar va oʻsmirlar oʻrtasida voleybolni rivojlantirish, iqtidorli sportchilarni aniqlash va ularni tayyorlash tizimini takomillashtirish jahon sport fani oldida turgan asosiy muammolardan biridir. Xususan, jismoniy qobiliyatlarning genetik predispozitsiyasini aniqlash, psixologik tayyorgarlikni oshirish va murakkab texnik elementlarni oʻrgatishda optimal usullarni topish boʻyicha ilmiy izlanishlar davom etmoqda. Oʻzbekistonda ham voleybol sporti boʻyicha milliy terma jamoalar xalqaro maydonlarda muvaffaqiyatli ishtirok etayotgan boʻlsa-da, yoshlar orasida voleybolni ommalashtirish, iqtidorli oʻquvchilarni maktab toʻgaraklaridan boshlab aniqlash va ularni kelajakda professional sportga yoʻnaltirish tizimida hali koʻplab boʻshliqlar mavjud. Bu esa, oʻz navbatida, sportchi zaxirasini yaratish va milliy voleybolning yanada rivojlanishiga salbiy taʼsir koʻrsatishi mumkin. Sport seleksiyasi va tayyorgarligi sohasida jahon olimlari tomonidan bir qator fundamental tadqiqotlar amalga oshirilgan. Masalan, Yuriy Vlasov (1985) oʻzining "Sportchining shaxsiyatchiligi" asarida sportchining ruhiy holati va uning mashgʻulot samaradorligiga taʼsirini tadqiq etgan [2]. A.D. Ganelin (1990) jismoniy tarbiyada individual yondashuv ...