KURS ISHI

KIRISH O'zbekistonda yoshlar sportiga, xususan, voleybolga bo'lgan qiziqish so'nggi yillarda sezilarli darajada ortmoqda. O'zbekiston Respublikasi Sport vazirligi ma'lumotlariga ko'ra, 2023-yilda sport to'garaklariga jalb qilingan o'quvchilar soni 2020-yilga nisbatan 18% ga o'sgan bo'lsa, voleybol seksiyalariga qatnashuvchilar soni 12% ga oshgan [1]. Butun dunyo bo'ylab voleybol sport turi millionlab havaskor va professional sportchilarni birlashtirib, uning global bozor hajmi 2022-yilda 1.2 milliard dollarni tashkil etgan va 2028-yilga borib 1.8 milliard dollarga yetishi prognoz qilinmoqda [2]. Bu ko'rsatkichlar sportning ijtimoiy va iqtisodiy ahamiyatini, ayniqsa, yoshlar o'rtasida sog'lom turmush tarzini shakllantirish va ularning jismoniy rivojlanishidagi rolini yaqqol ko'rsatib turibdi. Shu bilan birga, yuqori natijadorlikka erishish uchun iqtidorli o'quvchilarni aniqlash, ularni to'g'ri tanlab olish va samarali mashg'ulot metodikalarini qo'llash masalasi dolzarb ahamiyat kasb etmoqda. Voleybol sport to'garaklarida o'quvchilarni tanlash usullari va ular bilan mashg'ulot o'tkazish metodikasini takomillashtirish bugungi kunda hal etilmagan bir qator muammolarni o'z ichiga oladi. Jumladan, iqtidorli sportchilarni barvaqt aniqlash uchun yagona, ilmiy asoslangan va amaliy sinovdan o'tgan seleksiya tizimining yetishmasligi, zamonaviy psixologik va fiziologik testlardan foydalanish darajasining pastligi, shuningdek, sportchilarning uzoq muddatli rivojlanishini (LTAD) ta'minlovchi kompleks dasturlarning joriy etilmaganligi sport yutuqlarining pastligiga sabab bo'lmoqda. Shu bilan birga, murabbiylarning xalqaro tajriba va eng ilg'or metodikalardan yetarli darajada xabardor emasligi ham ushbu sohada dolzarb muammo bo'lib qolmoqda, bu esa kelajakda professional voleybolchilar yetishtirish imkoniyatlarini cheklaydi. Voleybol sportiga o'quvchilarni tanlash va ular bilan mashg'ulot o'tkazish metodikasi masalasi xalqaro va mahalliy miqyosda ko'plab olimlar tomonidan chuqur o'rganilgan. Xorijiy olimlardan S. L. Bompa (2015) o'z tadqiqotlarida davriy rejalashtirish (periodization) konsepsiyasini ishlab chiqib, sportchilarni yoshiga va rivojlanish bosqichiga qarab tayyorlash metodikalarini taklif qilgan [3]. T. O. Platonov (2017) sport seleksiyasida psixologik va fiziologik testlarning ahamiyatini asoslab, iqtidorli sportchilarni aniqlashda kompleks yondashuv zarurlig ...