KURS ISHI

KIRISH Soʻnggi yillarda Oʻzbekistonda xalq hokimiyatchiligini rivojlantirishga qaratilgan keng koʻlamli islohotlar amalga oshirilmoqda. Xususan, 2023-yilda qabul qilingan Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining yangi tahririda xalq hokimiyatchiligi tamoyillari yanada mustahkamlandi, unga ko‘ra O‘zbekiston xalqining siyosiy faolligi sezilarli darajada oshdi. Misol uchun, 2023-yilgi referendumda saylovchilarning 84.5% dan ortig‘i ishtirok etdi [1], bu fuqarolarning davlat boshqaruvidagi ishtirokiga qiziqishi yuqoriligidan dalolat beradi. Shuningdek, O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Statistika agentligi ma’lumotlariga ko‘ra, 2022-yilda davlat organlariga fuqarolar tomonidan yuborilgan murojaatlar soni 1.5 milliondan oshgan bo‘lib, bu 2020-yilga nisbatan 25% ga ko‘pdir [2]. Bu raqamlar xalqning o‘z huquq va erkinliklarini anglash darajasi oshayotgani va davlat bilan muloqotga kirishishga intilayotganini ko‘rsatadi. Global miqyosda esa, World Values Survey (2020-2022) ma'lumotlariga ko'ra, dunyo aholisining 68% dan ortig'i demokratik boshqaruvni afzal ko'radi [3], bu xalq hokimiyatchiligi g'oyalarining universal ahamiyatini tasdiqlaydi. Ushbu tendensiyalar xalq hokimiyatchiligi tushunchasini chuqur tahlil qilish va uning tarixiy shakllarini o‘rganish bugungi kunda naqadar muhimligini ko‘rsatadi. Hozirgi sharoitda xalq hokimiyatchiligi konsepsiyasi va uning amaliy mexanizmlarini chuqur tushunish, ayniqsa, jamiyatning ochiqligi va shaffofligini ta’minlash, fuqarolarning davlat boshqaruvidagi ishtirokini oshirish, davlat organlari faoliyati ustidan jamoatchilik nazoratini kuchaytirish nuqtai nazaridan hal qiluvchi ahamiyat kasb etadi. Ushbu mavzu nafaqat nazariy jihatdan, balki amaliy nuqtai nazardan ham dolzarbdir, chunki demokratik islohotlar jarayonida mavjud muammolar, jumladan, vakillik organlarining samaradorligini oshirish, fuqarolik jamiyati institutlarini mustahkamlash, aholining siyosiy va huquqiy savodxonligini oshirish kabi masalalar hal etilmagan holda qolmoqda. Xalq hokimiyatchiligining tarixiy shakllarini o‘rganish orqali zamonaviy davlatlarning demokratik rivojlanishidagi yutuq va kamchiliklarni tushunish, kelajakdagi rivojlanish yo‘nalishlarini belgilash imkoniyati yaratiladi. Bu esa, o‘z navbatida, O‘zbekistonda “Xalq davlat xizmatchisiga emas, davlat organlari xalqqa xizmat qilishi kerak” degan tamoyilni amalda to‘liq joriy et ...