KURS ISHI

KIRISH O'zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Statistika agentligi ma'lumotlariga ko'ra, 2023-yilda O'zbekistonning tashqi savdo aylanmasi 62,6 milliard dollarni tashkil etdi [1]. Bu ko'rsatkich 2022-yilga nisbatan 15,8% ga o'sgan bo'lib, xalqaro iqtisodiy tashkilotlar bilan hamkorlikning mamlakat iqtisodiyotiga ta'siri tobora ortib borayotganini ko'rsatadi. Xususan, 2022-yilda Jahon bankining O'zbekistonga ajratgan portfeli qariyb 5,3 milliard dollarga yetgan bo'lsa, Xalqaro Valyuta Jamg'armasi bilan hamkorlik doirasida 2023-yilda 372 million dollarlik moliyaviy yordam ko'rsatildi [2]. Ushbu raqamlar mamlakatning global iqtisodiy jarayonlarga integratsiyalashuvida xalqaro iqtisodiy tashkilotlarning strategik o'rni beqiyos ekanligini tasdiqlaydi. Jumladan, Jahon Savdo Tashkilotiga a'zo bo'lish jarayonidagi faoliyatlar O'zbekistonning global savdo tizimiga chuqur integratsiyalashuvini ta'minlab, 2022-yilda eksport hajmini 19,3 milliard dollarga yetkazishga yordam berdi [1]. Bugungi kunda jahon iqtisodiyotidagi o'zgaruvchanlik, geosiyosiy keskinliklar va yangi texnologik inqiloblar sharoitida xalqaro iqtisodiy tashkilotlarning roli yanada oshmoqda. Bu tashkilotlar global moliyaviy barqarorlikni ta'minlash, savdo to'siqlarini kamaytirish va rivojlanayotgan mamlakatlarga ko'mak berishda muhim vosita bo'lib xizmat qiladi. Biroq, bu hamkorlik doirasida moliyaviy barqarorlikni saqlash, tashqi qarz yukini optimallashtirish va mahalliy iqtisodiyotning raqobatbardoshligini oshirish kabi masalalar doimiy dolzarblik kasb etadi. O'zbekistonning bozor iqtisodiyoti tamoyillariga o'tish jarayonida xalqaro iqtisodiy tashkilotlar bilan hamkorlikning samaradorligini oshirish, yuzaga kelishi mumkin bo'lgan risklarni minimallashtirish va ulardan maksimal foyda olish mexanizmlarini ishlab chiqish zarurati ushbu mavzuning fundamental ahamiyatini belgilaydi. Mavzuning o'rganilganlik darajasiga kelsak, xalqaro iqtisodiy tashkilotlar va ularning faoliyati jahon iqtisodiyot nazariyasida keng tadqiq etilgan. Masalan, J. Stiglitz (2002) o'zining "Globallashuv va uning noroziliklari" asarida Xalqaro Valyuta Jamg'armasi va Jahon bankining rivojlanayotgan mamlakatlardagi siyosatlariga tanqidiy baho berib, ushbu tashkilotlarning qarorlari ko'pincha mahalliy sharoitlarni hisobga olmasligini ko'rsatib o'tgan [4]. D. Rodrik (1997) "Globalizatsiya juda uzoqqa bormoqdami?" nomli tadqi ...