KURS ISHI

KIRISH Korxona faoliyatining samaradorligi va barqaror rivojlanishini ta'minlashda xarajatlarni samarali boshqarish hamda foyda tahlili muhim ahamiyat kasb etadi. O'zbekiston Respublikasining "Buxgalteriya hisobi to'g'risida"gi Qonuni 1996-yil 30-avgustda qabul qilingan bo'lib [16], bu qonun moliyaviy hisobot standartlarining asosini belgilab bergan. Mazkur qonun va unga asosan qabul qilingan me'yoriy hujjatlar korxonalarda xarajatlarni hisobga olish, tasniflash va tahlil qilish uchun huquqiy zamin yaratadi. Shuningdek, moliyaviy tahlil iqtisodiyot sohasining muhim yo'nalishlaridan biri bo'lib, u korxonaning moliyaviy holatini baholashda, resurslardan foydalanish samaradorligini oshirishda va strategik qarorlar qabul qilishda ajralmas vosita hisoblanadi. Bugungi shiddatli raqobat sharoitida, resurslardan oqilona foydalanish va mahsulot (ish, xizmat) tannarxini optimallashtirish korxonalar uchun strategik ahamiyat kasb etmoqda. Rentabellik ko'rsatkichi korxonaning foyda olish qobiliyatini ifodalaydi va u bevosita xarajatlar tarkibi bilan bog'liq. Xarajatlarni boshqarish tizimidagi har qanday kamchilik yoki xatolik, oxir-oqibat, korxonaning moliyaviy natijalariga, ya'ni foydasiga salbiy ta'sir ko'rsatishi mumkin. Shuning uchun xarajatlar tarkibini chuqur tahlil qilish, ularni optimallashtirish yo'llarini izlash va bu jarayonning foydaga ta'sirini aniqlash korxonaning uzoq muddatli barqarorligini ta'minlashda hal qiluvchi rol o'ynaydi. Hozirgi kunda korxonalar xarajatlarni kamaytirishga qaratilgan an'anaviy yondashuvlardan tashqari, ularni strategik boshqarish, tarkibiy o'zgarishlarni tahlil qilish va moliyaviy natijalarga ta'sirini prognozlashga ehtiyoj sezmoqdalar. Bu esa ushbu mavzuning dolzarbligini yanada oshiradi. Xarajatlar tarkibi va foyda tahlili masalalari iqtisodiyot fani doirasida ko'plab olimlar tomonidan o'rganilgan. Jumladan, Vahobov A.V. va Jumaev N.X. o'zlarining tadqiqotlarida moliyaning nazariy va amaliy jihatlarini, jumladan, korxona moliyasini boshqarish masalalarini atroflicha yoritganlar. Yo'ldoshev Sh.J. korxona moliyasini boshqarishning muhim jihatlari sifatida xarajatlar va foyda o'rtasidagi bog'liqlikni chuqur tahlil qilgan. Karimov A.B. va Karimov A.A. esa moliyaviy tahlilning asosiy metodologiyasini ishlab chiqishda, xususan, xarajatlar va daromadlar tahlili orqali korxona faoliyatini baholashda muhim hissa qo'shganlar. Mirzaev Q ...