KURS ISHI

KIRISH Jahon iqtisodiyotida sanoat sektorining ulushi doimo markaziy o'rinni egallab kelgan. Misol uchun, 2023-yil yakunlariga ko'ra, jahon sanoat ishlab chiqarishining umumiy qiymati qariyb 40 trillion AQSH dollarini tashkil etdi [1]. Shu bilan birga, O'zbekiston Respublikasi iqtisodiyotini rivojlantirishda sanoatning o'rni beqiyos. So'nggi yillarda O'zbekistonda sanoat ishlab chiqarish hajmi muntazam o'sib bormoqda va 2023-yilda ushbu ko'rsatkich YaIMning qariyb 30% ini tashkil etdi, bu esa oldingi yilga nisbatan 6% ga o'sgan [2]. Yangi ishlab chiqarish quvvatlarini ishga tushirish, ayniqsa, energiya tejamkor, innovatsion va raqobatbardosh texnologiyalarga asoslangan korxonalarni barpo etish, mamlakat iqtisodiyotining barqaror o'sishiga zamin yaratadi. Ushbu jarayon nafaqat ichki bozor ehtiyojlarini qondirish, balki eksport salohiyatini oshirish, yangi ish o'rinlarini yaratish va aholi turmush darajasini ko'tarish kabi muhim ijtimoiy-iqtisodiy vazifalarni hal etishga xizmat qiladi. Bugungi kunda jahon iqtisodiyoti globallashuv, texnologik yangilanishlar va barqaror rivojlanish tamoyillari bilan uzviy bog'liq bo'lib turibdi. Mamlakatlar iqtisodiy o'sishining asosiy vositalaridan biri bo'lgan yangi ishlab chiqarish quvvatlarini yaratish va ularni samarali ishga tushirish jarayoni ko'plab murakkab muammolarni o'z ichiga oladi. Bu muammolar orasida investitsiya jalb qilish, ilmiy-texnikaviy salohiyatni oshirish, mehnat resurslarini malakasini ko'tarish, ekologik xavfsizlikni ta'minlash va global bozorlarda raqobatbardoshlikni saqlash kabi jihatlar alohida ahamiyat kasb etadi. Ayniqsa, O'zbekiston kabi rivojlanayotgan iqtisodiyotlar uchun yangi ishlab chiqarish quvvatlarini ishga tushirish iqtisodiy o'sish sur'atlarini tezlashtirish, sanoatni diversifikatsiya qilish va iqtisodiyotni import qaramligidan xalos etishda markaziy rol o'ynaydi. Shu nuqtai nazardan, ushbu mavzuni chuqur tadqiq qilish dolzarb ahamiyat kasb etadi. Mavzu bo'yicha olib borilgan ilmiy izlanishlar shuni ko'rsatadiki, yangi ishlab chiqarish quvvatlarini ishga tushirishning iqtisodiy o'sishga ta'siri ko'p jihatdan qamrab olingan. Masalan, Robert Solou o'zining o'smalik o'sish modeli (1956)da texnik taraqqiyot va kapitalning iqtisodiy o'sishdagi rolini asoslab bergan [3]. Endryu Vayner esa "ochiq iqtisodiyot" sharoitida texnologiya va investitsiyalarning iqtisodiy o'sishiga ta'sirini o'rgan ...