KURS ISHI

KIRISH O'zbekiston Respublikasida qishloq xo'jaligi yalpi ichki mahsulotining 25,6% ini tashkil etadi va aholining 27% bandligini ta'minlaydi [1]. Biroq, BMTning Qishloq xo'jaligi va oziq-ovqat tashkiloti (FAO) ma'lumotlariga ko'ra, global miqyosda yer degradatsiyasi yiliga 24 milliard tonna hosildor tuproqning yo'qolishiga sabab bo'lmoqda, bu esa dunyo qishloq xo'jaligi erlarining uchdan bir qismiga ta'sir ko'rsatmoqda [2]. O'zbekistonda sug'oriladigan yerlarning 54% dan ortig'i sho'rlangan, 23% dan ortig'i eroziyaga uchragan va 20% dan ortig'i botqoqlashgan [3]. Xususan, Xorazm viloyati, jumladan Xonqa tumani ham qurg'oqchilik, sho'rlanish va tuproq degradatsiyasi kabi ekologik muammolar bilan duch kelmoqda, bu esa agrar sektorda barqaror rivojlanishga to'sqinlik qiladi. Mazkur vaziyat, yer resurslaridan oqilona foydalanishda ekologik xavfsizlikni ta'minlash va mavjud muammolarni bartaraf etish bo'yicha ilmiy asoslangan yechimlarni izlashni talab qiladi. Bugungi kunda aholi sonining o'sishi va oziq-ovqatga bo'lgan talabning ortishi sharoitida yer resurslaridan samarali foydalanish global va milliy miqyosda eng dolzarb masalalardan biri bo'lib qolmoqda. Yer degradatsiyasi, tuproq eroziyasi, sho'rlanish va suv tanqisligi kabi muammolar nafaqat qishloq xo'jaligi mahsuldorligiga salbiy ta'sir ko'rsatadi, balki atrof-muhit barqarorligiga ham jiddiy xavf tug'diradi. Xonqa tumani misolida ushbu muammolarning mahalliy xususiyatlarini o'rganish, ularning kelib chiqish sabablarini chuqur tahlil qilish va ilmiy asoslangan bartaraf etish yo'llarini ishlab chiqish, hududning ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishi va aholi farovonligini oshirish uchun katta ahamiyatga ega. Ushbu tadqiqot, mavjud ekologik muammolarni tizimli ravishda tahlil qilib, yer resurslaridan barqaror foydalanishga qaratilgan amaliy tavsiyalar va strategik rejalarni ishlab chiqishga xizmat qiladi. Yer resurslaridan foydalanish va ekologik muammolar masalasi jahon ilmiy jamoatchiligi tomonidan keng o'rganilgan. Jumladan, Lester Braun (Lester R. Brown) o'zining "Plan B" seriyali asarlarida global oziq-ovqat xavfsizligi va yer degradatsiyasi o'rtasidagi bog'liqlikni tahlil qilib, barqaror qishloq xo'jaligi amaliyotlarining ahamiyatini ta'kidlagan [5]. Vanda Shiva (Vandana Shiva) bioturlilikni saqlash va mahalliy fermer xo'jaliklarining ekologik barqarorlikdagi rolini o'rganib, genetik modifikatsiyalangan ...