KURS ISHI

KIRISH Yer resurslaridan samarali foydalanish va ularni muhofaza qilish global miqyosda ham, mamlakatimiz miqyosida ham iqtisodiy barqarorlik va ekologik xavfsizlikni ta'minlashning asosiy omillaridan biridir. Jahon miqyosida har yili qishloq xo'jaligi uchun yaroqli yerlarning taxminan 12 million gektari degradatsiyaga uchramoqda, bu esa global oziq-ovqat xavfsizligi uchun jiddiy tahdid soladi [1]. Oziq-ovqat va qishloq xo'jaligi tashkiloti (FAO) ma'lumotlariga ko'ra, tuproq degradatsiyasi natijasida dunyo yalpi ichki mahsulotining 10 trillion AQSh dollaridan ortiq zarar ko'rilishi mumkin, bu esa dunyo qishloq xo'jaligi mahsulotlari hajmining 25-30% ini tashkil etadi [2]. O'zbekistonda esa sug'oriladigan yerlarning qariyb 50-55% sho'rlangan, 20-25% eroziya jarayonlariga uchragan va 10% dan ortig'i botqoqlanish xavfi ostida [3]. O'zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 11-avgustdagi "Yer munosabatlarida tenglik va shaffoflikni ta'minlash, yer uchastkalariga bo'lgan huquqlarni ishonchli himoya qilish hamda ularni bozor aktiviga aylantirish chora-tadbirlari to'g'risida"gi PF-189-sonli Farmoni yer resurslaridan foydalanishda yangi tizimni joriy etishni nazarda tutadi [4]. Shu bilan birga, Xorazm viloyati, xususan Xonqa tumani kabi qishloq xo'jaligiga ixtisoslashgan hududlarda yer resurslaridan oqilona foydalanish va ekologik muammolarni bartaraf etish mahalliy aholi farovonligi, qishloq xo'jaligi samaradorligi va mintaqaning umumiy ekologik barqarorligi uchun muhim ahamiyat kasb etadi. Ushbu mavzu hozirgi kunda tobora dolzarb tus olmoqda, chunki global iqlim o'zgarishlari, suv tanqisligi, aholi o'sishi va oziq-ovqatga bo'lgan talabning ortishi yer resurslariga bo'lgan bosimni oshirmoqda. O'zbekistonda, ayniqsa Xonqa tumani kabi agro-mintaqalarda, yerlarning meliorativ holati, suv resurslaridan samarasiz foydalanish va qishloq xo'jaligi mahsulotlarini ishlab chiqarishning intensiv usullari tuproq unumdorligining pasayishi, sho'rlanish va eroziya kabi ekologik muammolarni kuchaytirmoqda. Mavjud yer resurslaridan foydalanishda yuzaga kelayotgan ekologik muammolarni kompleks tahlil qilish, ularning iqtisodiy va ijtimoiy oqibatlarini baholash hamda ularni bartaraf etish bo'yicha ilmiy asoslangan takliflar ishlab chiqish bugungi kunning eng muhim vazifalaridan biridir. Mavjud muammolar yechimini topish nafaqat qishloq xo'jaligi samaradorligini oshirish, balk ...