KURS ISHI

KIRISH O'zbekistonda qishloq xo'jaligiga mo'ljallangan yerlarning umumiy maydoni 2023-yil holatiga ko'ra 4,28 million gektarni tashkil etgan bo'lib, ushbu ko'rsatkich yalpi ichki mahsulotning taxminan 24,7% ini shakllantirishda muhim rol o'ynaydi [1]. Shuningdek, yer degradatsiyasi natijasida har yili o'rtacha 5-7 ming gektar unumdor yerlar qishloq xo'jaligi oborotidan chiqib ketmoqda, bu esa mamlakatning oziq-ovqat xavfsizligiga jiddiy tahdid soladi [3]. Xususan, sho'rlanish va eroziya O'zbekiston hududining 50% dan ortiq qismida kuzatilayotgan asosiy muammolardan biri hisoblanadi, bu esa yerlarning unumdorlik salohiyatini 20-30% ga kamaytirmoqda [4]. Yer resurslaridan oqilona foydalanish va ularni muhofaza qilishning samarali mexanizmlarini yaratish, yer tuzish siyosatini takomillashtirish orqali kelgusi 10 yilda qishloq xo'jaligi mahsulotlari ishlab chiqarish hajmini kamida 1,5 barobar oshirish prognoz qilinmoqda [5]. Yerlarning hududdagi holatini aniqlash, ularni tasniflash va har bir toifadan oqilona foydalanish yo'llarini ishlab chiqish zamonaviy agrar siyosatning ajralmas qismi bo'lib, barqaror rivojlanish maqsadlariga erishishda hal qiluvchi ahamiyat kasb etadi [6]. Ushbu mavzu bugungi kunda ayniqsa dolzarbdir, chunki aholi sonining ortishi, iqlim o'zgarishi va urbanizatsiya jarayonlari yer resurslariga bo'lgan bosimni oshirmoqda [7]. Mavjud yer resurslaridan samarali foydalanish va ularning degradatsiyasini oldini olish orqali ekologik muvozanatni saqlash, agrar sohada yuqori iqtisodiy samaradorlikka erishish va aholining oziq-ovqatga bo'lgan talabini qondirish asosiy vazifalardan hisoblanadi [8]. Biroq, yer toifalarining hududiy holatini kompleks baholash, ulardan foydalanish samaradorligini oshirish bo'yicha ilmiy asoslangan tavsiyalar ishlab chiqish borasida hali ko'plab ochiq masalalar mavjud [9]. Jumladan, irrigatsiya va melioratsiya tizimlarining eskirganligi, yerga egalik va undan foydalanish huquqlarini tartibga solishdagi ayrim kamchiliklar, shuningdek, zamonaviy axborot texnologiyalarini yer resurslarini boshqarishga integratsiya qilish darajasining pastligi kabi muammolar hal etilmagan holda qolmoqda [10]. Urganch tumani misolida yer toifalarining amaldagi holatini chuqur tahlil qilish va ulardan oqilona foydalanishning innovatsion usullarini joriy etish orqali yuqorida sanab o'tilgan muammolarni bartaraf etish imkoniyatlari o'rganilish ...