KURS ISHI

KIRISH Yer resurslaridan samarali va oqilona foydalanish har qanday davlatning iqtisodiy barqarorligi va ekologik xavfsizligini ta’minlashda muhim oʻrin tutadi. Bugungi kunda Oʻzbekistonda qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan yerlarning 47,8 foizi [1] turli darajadagi degradatsiyaga uchragan, jumladan, erta eroziyaga uchragan maydonlar 10,5 million gektarni [2], shoʻrlangan yerlar esa 2,4 million gektarni [3] tashkil etadi. Bu koʻrsatkichlar oziq-ovqat xavfsizligi va aholi farovonligiga jiddiy tahdid solib, yer resurslarini tashkil etishda yangi yondashuvlar va zamonaviy texnologiyalarni qoʻllash zarurligini koʻrsatadi. Jahon miqyosida ham yer degradatsiyasi global muammoga aylanib, BMTning Ma’lumotlariga koʻra, yerlarning taxminan 33 foizi allaqachon degradatsiyaga uchragan boʻlib, bu har yili global yalpi ichki mahsulotning 10-17 trillion dollariga toʻgʻri keladigan iqtisodiy yoʻqotishlarga olib kelmoqda [4]. Shuningdek, 2050 yilga borib dunyo aholisining 9,7 milliardga yetishi prognoz qilinayotgan bir paytda, qishloq xoʻjaligi mahsulotlariga boʻlgan talabning 70% ga oshishi [5], mavjud yer resurslaridan yanada oqilona foydalanish va ularni himoya qilish masalasini dolzarblashtiradi. Yer turlarini tashkil etish masalasining dolzarbligi nafaqat degradatsiya muammolari bilan, balki sanoatlashtirish, urbanizatsiya va infratuzilma loyihalarining kengayishi bilan ham belgilanadi. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 12-dekabrdagi "Yer hisobini yuritish tizimini takomillashtirishga doir qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida"gi PF-205-sonli Farmonida [6] yer resurslarining samaradorligini oshirish, yer turlarining maʼlumot bazasini yangilash va zamonaviy Geografik Axborot Tizimlari (GIS) asosida boshqarish muhim vazifa etib belgilangan. Mavjud yerlardan foydalanishda noaniqliklar, yer egaligidagi huquqiy boʻshliqlar va resurslarni boshqarish tizimidagi kamchiliklar ham mavzuning bugungi kundagi ahamiyatini oshiradi. Xususan, zamonaviy texnologiyalar, masalan, masofaviy zondlash va GIS texnologiyalari orqali yer turlarining real vaqtdagi holatini kuzatish, degradatsiya jarayonlarini aniqlash va oqilona boshqaruv qarorlarini qabul qilish imkoniyatlari toʻliq oʻrganilmagan. Shuningdek, yer resurslaridan foydalanishda iqtisodiy samaradorlikni oshirish, investorlar uchun shaffof va qulay mexanizmlarni yaratish, meliorativ holatni yaxshilashda zamonaviy yon ...