KURS ISHI

KIRISH O'zbekiston Respublikasida sud-huquq sohasida amalga oshirilayotgan keng ko'lamli islohotlarga qaramay, yo'qolgan sud va ijro ishlarini tiklash masalasi hali ham o'z yechimini kutayotgan dolzarb muammolardan biri hisoblanadi. O'zbekiston Oliy Sudi statistikasiga ko'ra, 2023-yilda fuqarolik ishlari bo'yicha sudlarga kelib tushgan jami arizalarning 0.8% [1], iqtisodiy sudlarga kelib tushgan arizalarning esa 0.5% [2] ga yaqini aynan yo'qolgan ish hujjatlarini tiklash bilan bog'liq bo'lgan. Sud hujjatlarining yo'qolishi yoki shikastlanishi sudlov jarayonining kechikishiga, fuqarolar va tadbirkorlik subyektlarining huquqlarining buzilishiga, shuningdek, ijro ishlari samaradorligining pasayishiga olib keladi. Misol uchun, Moliya vazirligi ma'lumotlariga ko'ra, 2022-yilda ijro hujjatlarining yo'qolishi sababli majburiy ijro choralari 15% holatda [3] kechiktirilgan yoki umuman amalga oshirilmagan, bu esa davlat budjetiga tushishi kerak bo'lgan mablag'larning o'z vaqtida undirilmasligiga va iqtisodiy yo'qotishlarga olib kelgan [3]. Sud-huquq tizimining raqamlashtirilishi shiddatli tus olgan bugungi kunda ham, yo'qolgan ish hujjatlarini tiklash mexanizmlari hanuzgacha yetarli darajada optimallashtirilmagan va ko'p hollarda an'anaviy qog'ozbozlikka asoslangan. Mazkur tadqiqot mavzusi aynan shu sababdan alohida dolzarblikka ega. Yo'qolgan sud va ijro ishlarini tiklash bo'yicha amaldagi tartiblarning murakkabligi, hujjatlarni qayta to'plash jarayonidagi byurokratik to'siqlar va bu boradagi amaliy kazuslarning yetarli darajada o'rganilmaganligi huquqiy amaliyotda jiddiy qiyinchiliklarni keltirib chiqarmoqda. Raqamlashtirishning jadallashuvi, "Adolat" axborot tizimi va boshqa elektron platformalarning joriy etilishiga qaramay, mazkur tizimlarda saqlanayotgan elektron dalillardan yo'qolgan ishlarni tiklashda samarali foydalanish mexanizmlari hali to'liq shakllanmagan. Shu sababli, bu kurs ishi yo'qolgan sud va ijro ishlarini tiklash jarayonini tartibga soluvchi qonunchilikni tahlil qilish, xalqaro tajribani o'rganish, mavjud muammolarni aniqlash va ularni hal etish bo'yicha amaliy tavsiyalar, xususan, kazuslar tayyorlash orqali ushbu jarayonni soddalashtirish va samaradorligini oshirishga qaratilgan muhim ahamiyat kasb etadi. Bu, o'z navbatida, fuqarolarning va tadbirkorlik subyektlarining huquqiy himoyasini kuchaytirishga, sud hokimiyatining obro'sini oshirishga v ...