KURS ISHI

KIRISH So'nggi yillarda internet muloqotining yoshlar ijtimoiy xulq-atvoriga ta'siri global miqyosda muhim ilmiy va ijtimoiy dolzarblikka ega bo'lmoqda. Masalan, 2023-yil holatiga ko'ra, dunyo aholisining qariyb 65.7 foizi, ya'ni 5.3 milliarddan ortiq kishi internetdan faol foydalanadi, ularning katta qismini yoshlar tashkil etadi [1]. O'zbekistonda esa internet foydalanuvchilari soni 32.5 milliondan oshgan bo'lib, bu mamlakat aholisining qariyb 90 foizini tashkil etadi [2]. Yoshlar orasida ijtimoiy tarmoqlardan foydalanish ayniqsa yuqori bo'lib, ular kuniga o'rtacha 3-4 soatgacha onlayn muloqotda bo'ladi [3]. Bu raqamlar internetning jamiyat hayotidagi, xususan yoshlarning ijtimoiy moslashuvi, shaxsiy rivojlanishi va xulq-atvorini shakllantirishdagi hal qiluvchi rolini yaqqol ko'rsatib turibdi. Ushbu tendensiya raqamli ijtimoiyizatsiya jarayonining tobora kuchayib borayotganini anglatadi va yoshlar ijtimoiy xulq-atvoriga internet muloqotining psixologik ta'sirini chuqur o'rganish zaruratini keltirib chiqaradi. Ushbu mavzuning dolzarbligi yoshlar ijtimoiy xulq-atvoridagi o'zgarishlar bilan bog'liq bo'lgan bir qator hal etilmagan muammolar mavjudligi bilan izohlanadi. Xususan, internet muloqoti yoshlarning ijtimoiy ko'nikmalarini rivojlantirishda qanday rol o'ynashi, onlayn munosabatlarning real hayotdagi aloqalarga ta'siri, kiberbezorilik, onlayn qaramlik kabi salbiy hodisalarning oldini olish va ularga qarshi kurashish mexanizmlari yetarli darajada ishlab chiqilmaganligi dolzarb masalalardan hisoblanadi. Shuningdek, raqamli identitetni shakllantirish, media savodxonlikni oshirish va empatiyani rivojlantirishda internet muloqotining potentsial imkoniyatlaridan samarali foydalanish bo'yicha amaliy tavsiyalar hamda profilaktika choralari tizimli ravishda tadqiq etilishi lozim. Bu muammolarning hal etilishi yoshlarning sog'lom ijtimoiy rivojlanishini ta'minlash, ularni raqamli muhitning salbiy ta'sirlaridan himoya qilish va jamiyatga faol integratsiyasiga hissa qo'shish uchun zarurdir. Yoshlar ijtimoiy xulq-atvoriga internet muloqoti ta'sirining psixologik jihatlari xalqaro miqyosda ko'plab olimlar tomonidan o'rganilgan. Jumladan, Sherri Turkl (Sherry Turkle) o'zining "Alone Together" asarida (2011) internet muloqotining insonlar, ayniqsa yoshlar o'rtasidagi real aloqalarga ta'sirini tahlil qilib, raqamli texnologiyalarning yolg'izlik tuyg'usini kuchaytirish ...