KURS ISHI

KIRISH Dunyo miqyosida akademik matnlarni yaratish ko‘nikmalariga ega bo‘lgan mutaxassislarga talab yildan yilga ortib bormoqda, bu esa global ilmiy tadqiqotlar bozorining 2023-yilda 50 milliard dollarni tashkil etganini va 2028-yilga borib 80 milliard dollarga yetishi prognoz qilinayotganini ko‘rsatadi [1]. O‘zbekiston Respublikasida so‘nggi besh yilda ilmiy darajali kadrlar tayyorlash ko‘rsatkichlari 30% ga o‘sdi [2], ammo yuqori sifatli, xalqaro standartlarga mos akademik matnlarni yaratish bo‘yicha talabalarning kompetentligi yetarli darajada shakllanmagan. O‘zbekistondagi oliy ta’lim muassasalarida chop etilayotgan ilmiy maqolalarning atigi 15% ga yaqini xalqaro Scopus va Web of Science bazalariga kiradi [3], bu esa yozma akademik matnlar sifatini oshirish zaruriyatini ta’kidlaydi. Xususan, 2023-yilda O‘zbekistonlik olimlarning xalqaro jurnallardagi nashrlar soni 12 000 tadan oshgan bo‘lsa-da, ularning iqtibos olish darajasi jahon o‘rtacha ko‘rsatkichidan 2.5 barobar past bo‘lib qolmoqda [4]. Bu holat milliy ilm-fan salohiyatini oshirish, xalqaro hamjamiyatda O‘zbekiston olimlarining o‘rnini mustahkamlash uchun yozma akademik matnlarni yaratish ko‘nikmalarini tizimli ravishda shakllantirish muhimligini ko‘rsatadi. Bugungi kunda O‘zbekiston oliy ta’lim tizimida akademik yozish ko‘nikmalarini shakllantirish bo‘yicha aniq va kompleks yondashuvlar yetishmayotganligi sezilarli. Talabalar ko‘pincha tadqiqot natijalarini to‘g‘ri shakllantirish, mantiqiy tuzilmalarni qo‘llash, plagiatdan saqlanish va manbalarga to‘g‘ri murojaat qilishda qiyinchiliklarga duch kelmoqdalar. Akademik yozish kompetentligining past darajasi nafaqat dissertatsiyalar va ilmiy maqolalarning sifatiga salbiy ta’sir ko‘rsatadi, balki talabalarning kelajakdagi kasbiy faoliyatida samarali muloqot qilish va bilimlarni o‘zlashtirish qobiliyatlarini ham cheklaydi. Ushbu muammo mamlakatning ilmiy-innovatsion salohiyatini rivojlantirishga to‘siq bo‘lmoqda va yosh olimlarning xalqaro miqyosda raqobatbardoshligini pasaytirmoqda. Shuningdek, akademik yozishni o‘rgatishda zamonaviy pedagogik metodlar va texnologiyalardan yetarlicha foydalanilmayotgani, o‘quv dasturlarining eskirganligi va akademik etika masalalariga e’tiborning sustligi ushbu muammoni yanada chuqurlashtirmoqda. Bu esa, o‘z navbatida, bitiruvchilarning ilmiy-tadqiqot va professional faoliyatda yuzaga keladigan yozma kommunikatsiya v ...