MUSTAQIL ISH

KIRISH Bugungi globallashuv davrida, axborot oqimi shiddat bilan o'sib borayotgan bir sharoitda, yosh avlodni nafaqat bilimlarni o'zlashtirishga, balki ularni tahlil qilish, baholash va ular asosida mustaqil xulosalar chiqarishga o'rgatish ustuvor pedagogik vazifaga aylanmoqda. Ta'lim tizimining asosiy maqsadi endilikda o'quvchiga tayyor bilimlarni berishdan ko'ra, uni bilimlarni mustaqil egallashga, tanqidiy fikrlashga va ijodiy yondashishga o'rgatishga qaratilgan. O'zbek adabiyotini o'qitish metodikasi fanida bu masala ayniqsa muhimdir, chunki adabiyot fanining o'zi inson ruhoniyati, jamiyat va dunyoqarash shakllanishida beqiyos rol o'ynaydi. Adabiy asarlarni faqatgina o'qish va mazmunini yodlash bilan cheklanmasdan, ularning g'oyaviy-badiiy mohiyatini chuqur anglash, qahramonlar obrazlari ortidagi ijtimoiy-psixologik muammolarni tushunish, asarning yaratilish sabablari va oqibatlarini tahlil qilish mustaqil fikrlashni talab qiladi. An'anaviy ta'lim metodlari ko'pincha o'quvchini passiv tinglovchiga aylantirib, uning ichki salohiyatini to'liq ro'yobga chiqarishga imkon bermaydi. Shuning uchun o'quvchilarni mustaqil fikrlashga o'rgatishda faol ta'lim metodlarini, xususan, muammoli ta'limni joriy etish nafaqat zamonaviy talab, balki kelajak avlod intellektual salohiyatini oshirishning asosiy omilidir. Bu esa, o'z navbatida, har tomonlama yetuk, ongli va mustaqil shaxsni shakllantirishga xizmat qiladi. Shu nuqtai nazardan, hozirgi ta'lim tizimida o'quvchilarni mustaqil fikrlashga o'rgatish dolzarb muammo bo'lib qolmoqda. Ko'plab o'quvchilar berilgan ma'lumotni shubhasiz qabul qilishga moyil bo'lib, uning haqiqiyligini, dolzarbligini yoki to'g'riligini tahlil qilishga qobiliyatli emaslar. O'zbek adabiyotini o'qitish jarayonida bu holat ayniqsa yaqqol namoyon bo'ladi, chunki adabiy tahlil chuqur tafakkur va sub'ektiv qarashni talab qiladi. O'quvchilar ko'pincha adabiy asarlarni yuzaki o'rganib, ularning chuqur qatlamlariga, g'oyaviy ma'no va badiiy xususiyatlariga yet ...