MUSTAQIL ISH

KIRISH Bugungi globallashuv davrida, axborot oqimi cheksiz bo'lgan bir sharoitda, shaxsning mustaqil fikrlash qobiliyati nafaqat shaxsiy rivojlanishning, balki jamiyat taraqqiyotining ham muhim omiliga aylanmoqda. Ta'lim tizimining asosiy vazifalaridan biri ham o'quvchilarga tayyor bilimlarni berishdan ko'ra, ularni o'zlashtirish, tahlil qilish, baholash va yangi g'oyalar yaratishga o'rgatishdir. Adabiyot darslari esa bu borada noyob imkoniyatlarga ega bo'lib, badiiy matnlar orqali o'quvchilarda tanqidiy tahlil, mantiqiy xulosa chiqarish, emotsional intellektni rivojlantirish va eng muhimi, mustaqil fikrlash ko'nikmalarini shakllantirish uchun keng maydon yaratadi. Zero, adabiyot – inson ruhiyatini, ijtimoiy jarayonlarni, falsafiy qarashlarni aks ettiruvchi ko'zgu bo'lib, u orqali o'quvchi hayot, jamiyat va inson haqida chuqur mushohada yuritishga o'rganadi. Badiiy asarlarni o'rganish jarayonida o'quvchi personajlar taqdiri, motivlari, jamiyatdagi o'rni haqida o'ylaydi, o'zining shaxsiy munosabatini bildiradi, muallif g'oyalariga qo'shiladi yoki ularga qarshi chiqadi. Bu esa uning shaxsiy dunyoqarashini shakllantirishda, o'z pozitsiyasini himoya qilishda muhim rol o'ynaydi. Shu nuqtai nazardan, adabiyot darslarida o'quvchilarni mustaqil fikrlashga o'rgatish metodlari zamonaviy pedagogikaning eng dolzarb masalalaridan biri hisoblanadi. Chunki bugungi kunda o'quvchi ma'lumotni shunchaki qabul qiluvchi emas, balki uni qayta ishlovchi, tanqidiy baholovchi va yangi bilimlar yaratuvchi faol subyekt bo'lishi lozim. Shu bilan birga, zamonaviy adabiyot ta'limi amaliyotida o'quvchilarni mustaqil fikrlashga o'rgatish borasida qator muammolar mavjud. Ko'pgina maktablarda adabiyot darslari hali ham an'anaviy, reproduktiv xarakterga ega bo'lib, asosan muallif hayoti va ijodi haqida ma'lumot berish, asar mazmunini bayon qilish va tayyor tahlillarni yodlatish bilan cheklanib qolmoqda. Natijada, o'quvchilar badiiy matnga chuqur kirish, undan o'z xulosalarini chiqarish, muallif g'oy ...