KURS ISHI

KIRISH Yo‘l harakati xavfsizligi har qanday jamiyat uchun ustuvor vazifa bo‘lib, undagi huquqbuzarliklar nafaqat inson hayoti va sog‘lig‘iga xavf tug‘diradi, balki iqtisodiyotga ham katta zarar yetkazadi. O‘zbekiston Respublikasi Statistika agentligi ma’lumotlariga ko‘ra, 2023-yilda respublikamizda sodir bo‘lgan yo‘l-transport hodisalarining umumiy soni 8 684 tani tashkil etib, ularda 2 342 kishi halok bo‘lgan va 8 136 kishi tan jarohati olgan [1]. Bu ko‘rsatkichlar oldingi yillarga nisbatan o‘sish tendensiyasini ko‘rsatmoqda. Xususan, haydovchilik huquqidan mahrum etilgan shaxslar tomonidan transport vositalarini boshqarish bilan bog‘liq huquqbuzarliklar umumiy yo‘l harakati xavfsizligi tizimida alohida o‘rin tutadi. Ichki ishlar vazirligi (IIV) bergan ma’lumotlarga ko‘ra, 2023-yilda haydovchilik huquqidan mahrum etilgan 12 500 dan ortiq shaxs yana transport vositasini boshqargan holat aniqlangan [2]. Ushbu raqamlar, haydovchilik huquqidan mahrum etish jazosining samaradorligi va uni takroriy buzishning oldini olish mexanizmlari borasidagi jiddiy muammolarni ko‘rsatadi. Bu holat, jamiyatda huquqiy tartib-intizomni mustahkamlash, yo‘l-transport hodisalari sonini kamaytirish va fuqarolar xavfsizligini ta’minlash borasida chuqur tadqiqotlar o‘tkazish zaruriyatini yaqqol ko‘rsatib turibdi. Hozirgi kunda haydovchilik huquqidan mahrum etilgan shaxslarning transport vositasini boshqarishi bilan bog‘liq muammo nafaqat huquqiy, balki ijtimoiy-iqtisodiy xususiyatga ham ega. Ushbu turdagi huquqbuzarliklar yo‘l harakati qoidalarini muntazam ravishda buzish, og‘ir yo‘l-transport hodisalariga sabab bo‘lish va jinoiy javobgarlikka tortish holatlarining ko‘payishiga olib keladi. Mavjud jazo choralarining yetarli emasligi, profilaktika ishlarining samarasizligi hamda monitoring tizimidagi kamchiliklar mazkur muammoning ildizlarini chuqurlashtirmoqda. Jumladan, haydovchilik huquqidan mahrum etish chorasi ma’lum muddatga qo‘llanilgan bo‘lsa-da, ba’zi shaxslar uchun bu jazoning og‘irligi yetarli darajada sezilmayapti, natijada ular takroran qoidabuzarliklarga yo‘l qo‘ymoqda. Shuningdek, qonunchilikdagi ayrim bo‘shliqlar va amaliyotdagi ijro mexanizmlarining zaifligi ham ushbu muammoni yanada murakkablashtirmoqda. Mazkur masalaning hozirgi kundagi dolzarbligi, yo‘l harakati xavfsizligini ta’minlashga qaratilgan kompleks yechimlarni izlash va amaliy tavsiyalar ishlab chiqishni ...