KURS ISHI

KIRISH Bugungi kunda ta’lim tizimini raqamlashtirish va o‘qitish samaradorligini oshirish global tendensiyaga aylangan bo‘lib, bu jarayon matematika ta’limiga ham bevosita ta’sir ko‘rsatmoqda. Xususan, 2023-yil ma’lumotlariga ko‘ra, jahon ta’lim texnologiyalari (EdTech) bozori hajmi 285 milliard dollarni tashkil etib [1], 2030-yilga borib 830 milliard dollarga yetishi prognoz qilinmoqda [2]. Bu ko‘rsatkichlar ta’limda innovatsion metodlar va texnologiyalarni joriy etishga bo‘lgan talabning ortib borayotganini yaqqol ko‘rsatadi. O‘zbekistonda esa 2022-2023-o‘quv yilida umumta’lim maktablarining 10-sinf bitiruvchilarining atigi 38.5%i matematika fanidan yetarli darajada bilimga ega bo‘lgan [3], bu esa aniq fanlarni, xususan, matematikani o‘qitish metodikasini takomillashtirish zaruratini ko‘rsatadi. Bu holat matematik tushunchalarni, jumladan, ko‘rsatkichli funksiya kabi murakkab mavzularni o‘qitishda yangi, samarali yondashuvlarni izlashni dolzarb vazifaga aylantiradi. O‘zbekiston ta’lim tizimida fanlarni o‘zlashtirish darajasini oshirish bo‘yicha sezilarli sa’y-harakatlar qilinayotganiga qaramay, matematika fanidan o‘quvchilarning baholari va davlat test markazi natijalari tahlili shuni ko‘rsatadiki, ayrim mavzularni o‘zlashtirishda jiddiy muammolar mavjud. Xususan, ko‘rsatkichli funksiya va uning grafigi mavzusi nazariy jihatdan murakkab bo‘lganligi sababli, o‘quvchilar tomonidan tushunish va amaliyotda qo‘llashda qiyinchiliklar kuzatiladi. An’anaviy o‘qitish metodlarining bir xilligi, interfaol usullarning yetarli emasligi va fanlararo integratsiyaning sustligi bu muammolarni yanada chuqurlashtirmoqda. Shuningdek, zamonaviy axborot texnologiyalaridan dars jarayonida to‘liq foydalanilmayotganligi, ko‘rsatkichli funksiyaning real hayotdagi tatbiqini yoritib beruvchi amaliy misollarning kamligi ham o‘quvchilarning ushbu mavzuga bo‘lgan qiziqishini pasaytiradi. Ushbu dolzarb masalalarni hal etish, 10-sinf o‘quvchilarida ko‘rsatkichli funksiya haqidagi bilimlarni mustahkamlash va ularning matematik savodxonligini oshirish maqsadida ushbu kurs ishi jiddiy ilmiy ahamiyat kasb etadi. Ko‘rsatkichli funksiya va uni o‘qitish metodikasi masalalari jahon miqyosida ko‘plab olimlar tomonidan chuqur o‘rganilgan. Xususan, D. Tall va M. Vinner (1991) o‘z tadqiqotlarida matematik tushunchalarni o‘zlashtirishda konsepsiyaning ichki mohiyatini tushunish va uning rasmiy ta’r ...