KURS ISHI

KIRISH O'zbekistonda 2023-yil yakunlari bo'yicha umumta'lim maktablaridagi 3-sinf o'quvchilarining matematika fanidan o'zlashtirish darajasi 68% ni tashkil etdi [1]. Bu ko'rsatkich, xususan, geometrik shakllar, shu jumladan perpendikulyar to'g'ri chiziqlar mavzusi bo'yicha talabalarning bilimlari yetarli emasligini ko'rsatadi, chunki Xalq ta'limi vazirligi ma'lumotlariga ko'ra, 3-sinf dasturida geometrik tushunchalarni o'zlashtirish bo'yicha topshiriqlarni bajarish darajasi atigi 55% ni tashkil qiladi [2]. Shu bilan birga, Xalqaro o'quvchilar baholash dasturi (PISA) va Xalqaro matematika va fanlar bo'yicha tendentsiyalar tadqiqoti (TIMSS) ma'lumotlariga ko'ra, O'zbekistonlik o'quvchilarning geometrik savodxonlik ko'rsatkichlari xalqaro o'rtacha ko'rsatkichdan 15-20% past [3]. Ushbu raqamlar, matematika darslarida, ayniqsa 3-sinf o'quvchilariga perpendikulyar to'g'ri chiziqlar mavzusini o'qitishda yangicha yondashuvlarga, jumladan amaliy topshiriqlarni keng qo'llashga bo'lgan ehtiyojni yaqqol ko'rsatadi [4]. Bugungi kunda ta'lim tizimida nafaqat nazariy bilimlarni berish, balki ularni amaliyotda qo'llash ko'nikmalarini shakllantirish muhim ahamiyat kasb etmoqda [5]. Perpendikulyar to'g'ri chiziqlar kabi fundamental geometrik tushunchalarni o'zlashtirish, bolalarning kognitiv rivojlanishi, fazoviy tasavvuri va mantiqiy fikrlash qobiliyatlarini shakllantirishda muhim rol o'ynaydi [6]. Biroq, mavjud o'quv dasturlari va metodik qo'llanmalarida ko'pincha bu mavzu yuzaki yoritilib, amaliy topshiriqlarga yetarli e'tibor berilmaydi, bu esa o'quvchilarning mavzuni tushunishida qiyinchiliklar tug'diradi va ularda matematikaga bo'lgan qiziqishni pasaytiradi [7]. Shu bois, 3-sinf matematika darslarida perpendikulyar to'g'ri chiziqlarga doir amaliy topshiriqlar ustida ishlashga o'rgatish metodologiyasini takomillashtirish dolzarb muammolardan biri hisoblanadi [8]. Mavzuning o'rganilganlik darajasi bo'yicha, jahon miqyosida geometrik tushunchalarni o'qitish metodikasini ko'plab olimlar tadqiq etishgan. Masalan, J. Pyaje (J. Piaget) (1970) bolalarda geometrik tushunchalarning kognitiv rivojlanish bosqichlarini aniqlab bergan [9]. Z.P. Dienes (1971) manipulyativ materiallar yordamida matematik tushunchalarni o'rgatish nazariyasini ishlab chiqqan [10]. G. van Hiele (1986) geometrik tushunchalarni o'zlashtirishning besh bosqichli modelini taklif etgan [11]. B. F. Slavin (20 ...