KURS ISHI

KIRISH O'zbekiston Respublikasi Statistika agentligi ma'lumotlariga ko'ra, 2023-yilda mamlakatimizda sabzavotlar yetishtirish hajmi qariyb 11.5 million tonnani tashkil etgan bo‘lib, shundan bosh karam ulushi 1.6 million tonnadan oshgan [1]. Ushbu mahsulotning taxminan 25-30% qismi, ya'ni 400-500 ming tonnasi, hosil yig'ishtirilgandan so'ng qayta ishlashga yo‘naltiriladi yoki saqlash sharoitlarining yetarli emasligi sababli yo‘qotishlarga uchraydi [2]. Jahon miqyosida esa fermentatsiyalangan sabzavotlar bozori 2023-yilda 5.2 milliard AQSH dollarini tashkil etgan bo‘lib, bu ko‘rsatkich 2030-yilga qadar yillik o‘rtacha 6.8% o‘sish sur'ati bilan 8.3 milliard dollarga yetishi prognoz qilinmoqda [3]. Ayniqsa, Sharqiy Yevropa va Osiyo mintaqalarida tuzlangan karam iste'moli va unga bo‘lgan talab barqaror ravishda oshib bormoqda, bu esa O'zbekiston kabi agrar davlatlar uchun ulkan eksport salohiyatini ochib beradi. Mahsulotni qayta ishlash, uning saqlanish muddatini uzaytirish va qo‘shimcha qiymat yaratish orqali iqtisodiy barqarorlikni ta'minlash bugungi kundagi dolzarb masalalardan biridir. Mazkur kurs ishi mavzusining hozirgi sharoitda ahamiyati sabzavot mahsulotlarini qayta ishlash sanoatida hal etilmagan bir qator muammolarning mavjudligi bilan belgilanadi. Xususan, respublikada karamni yirik sanoat miqyosida, zamonaviy texnologiyalardan foydalangan holda, yuqori sifatli va xavfsiz mahsulot ishlab chiqarishga qaratilgan investitsiya loyihalarini kompleks tahlil qilishga ehtiyoj sezilmoqda. An'anaviy tuzlash usullari ko‘pincha gigiyenik talablarga to‘liq javob bermaydi, bu esa mahsulot sifati va xavfsizligiga salbiy ta'sir ko‘rsatadi. Bundan tashqari, hosilning katta qismining saqlash omborlarida isrof bo‘lishining oldini olish, unga qo‘shimcha qiymat berish va eksportbop mahsulotga aylantirish orqali mamlakat oziq-ovqat xavfsizligini mustahkamlash, fermer xo‘jaliklari daromadini oshirish hamda yangi ish o‘rinlari yaratish ushbu tadqiqotning asosiy zaruratini tashkil etadi. Loyihaning moliyaviy barqarorligini va iqtisodiy samaradorligini baholash orqali mahalliy tadbirkorlik subyektlari uchun aniq yo‘l-yo‘riqlar ishlab chiqish dolzarb vazifadir. Mavzuning o'rganilganlik darajasiga nazar solsak, bosh karamni tuzlashning nazariy asoslari va texnologik yondashuvlari xalqaro miqyosda ko‘plab olimlar tomonidan chuqur o‘rganilgan. Masalan, amerikalik mikrobiolog Ch ...