KURS ISHI

KIRISH Jahon bozorida meva va sabzavotlarni qayta ishlash sanoati yil sayin oʻsib bormoqda, uning umumiy hajmi 2023-yilda 349.5 milliard dollarni tashkil etgan va 2030-yilga borib 506.7 milliard dollarga yetishi kutilmoqda [1]. Bu oʻsish isteʼmolchilarning sogʻlom ovqatlanishga boʻlgan talabi va qulay, uzoq muddat saqlanadigan mahsulotlarga ehtiyojining ortishi bilan bogʻliq. Oʻzbekistonda ham meva-sabzavot mahsulotlarini qayta ishlash salohiyati juda yuqori boʻlib, mamlakatimiz iqlim sharoitida yetishtiriladigan olma va boshqa mevalarning moʻl-koʻlligi ushbu sohani yanada rivojlantirish uchun qulay imkoniyatlar yaratadi. Xususan, 2023-yilda Oʻzbekistonda 3.8 million tonnadan ortiq olma yetishtirilgan [2], ammo ularning katta qismi saqlash va qayta ishlash infratuzilmasining yetishmasligi sababli yoʻqotilmoqda. Meva mahsulotlarining, xususan olmaning uzoq muddat saqlash imkoniyatiga ega boʻlgan povidlo kabi qayta ishlangan mahsulotlarga aylantirilishi nafaqat xomashyo yoʻqotishlarini kamaytiradi, balki qishloq xoʻjaligi mahsulotlarining qoʻshimcha qiymatini oshirishga ham xizmat qiladi [3]. Ushbu yoʻnalishdagi investitsiyalar mamlakat iqtisodiyoti uchun katta ahamiyatga ega boʻlib, agrosanoat kompleksining barqaror rivojlanishiga hissa qoʻshadi. Bugungi kunda Oʻzbekiston qishloq xoʻjaligi sohasida mahsulot yetishtirish hajmi yuqori boʻlishiga qaramay, ularni qayta ishlash darajasi nisbatan past boʻlib qolmoqda [4]. Ayniqsa, olma kabi mavsumiy mevalar hosili koʻpaygan davrda ularni samarali qayta ishlash mexanizmlarining yetarli darajada rivojlanmaganligi mahsulot yoʻqotishlariga, fermerlar daromadining kamayishiga olib keladi. Povidlo ishlab chiqarish texnologiyalarini modernizatsiya qilish, xomashyodan oqilona foydalanish va chiqindisiz ishlab chiqarishni yoʻlga qoʻyish orqali bu muammolarni hal etish mumkin. Shuningdek, ichki va tashqi bozorlarda sifatli, raqobatbardosh povidlo mahsulotlariga boʻlgan talab ortib bormoqda, bu esa ushbu sohaga yangi investitsiyalar kiritish va ishlab chiqarish hajmini oshirishni talab qiladi [5]. Ushbu kurs ishi, mavsumda 300 tonna olmadan povidlo ishlab chiqarishga qaratilgan boʻlib, bu nafaqat iqtisodiy samaradorlikni taʼminlaydi, balki oziq-ovqat xavfsizligini mustahkamlash va aholini sifatli mahsulotlar bilan taʼminlashga ham xizmat qiladi. Meva-sabzavot mahsulotlarini qayta ishlash, xususan, povidlo ishlab chiqarish ...