KURS ISHI

KIRISH O'zbekiston Respublikasi Xalq ta’limi vazirligi ma’lumotlariga ko'ra, 2023 yilda umumta’lim maktablarining 5-9-sinf o'quvchilari o'rtasida o'tkazilgan milliy baholash natijalariga ko'ra, o'qish ko'nikmalari bo'yicha o'rtacha ball 68% ni, yozish ko'nikmalari bo'yicha esa 62% ni tashkil etdi [1]. PISA (Xalqaro o'quvchilarning bilim saviyasini baholash dasturi) kabi xalqaro tadqiqotlarda O'zbekistonning ishtiroki rejalashtirilayotgan bir sharoitda, o'qish va yozish ko'nikmalarining yetarli darajada rivojlanmaganligi ta'lim sifatini oshirish yo'lidagi jiddiy to'siq bo'lib qolmoqda [2]. Bu ko'rsatkichlar o'quvchilarning akademik muvaffaqiyati va kelajakdagi kasbiy faoliyatida samarali muloqot qilish qobiliyatiga salbiy ta'sir ko'rsatishi mumkin, chunki mazkur ikki asosiy ko'nikma barcha boshqa fanlarni o'zlashtirish uchun poydevor hisoblanadi [3]. Shu bilan birga, 2022 yilda O'zbekistonda xorijiy tillarni o'rganishga yo'naltirilgan davlat dasturlari doirasida qilingan sarmoyalar hajmi 200 milliard so'mdan oshdi, bu esa til o'rganishda kompleks yondashuvlarga bo'lgan ehtiyojni yanada kuchaytiradi [4]. Bugungi globallashuv va axborot texnologiyalari davrida savodxonlikning an’anaviy ta’rifi kengayib, u nafaqat matnni o'qish va yozishni, balki uni tanqidiy tahlil qilish, axborotni sintez qilish hamda turli formatlarda samarali muloqot qilishni ham o'z ichiga oladi [5]. Mavjud ta'lim tizimida o'qish va yozish ko'nikmalari ko'pincha alohida, bir-biridan mustaqil jarayonlar sifatida o'rgatiladi, bu esa o'quvchilarning ushbu ko'nikmalar o'rtasidagi o'zaro bog'liqlikni anglashiga va ularni samarali integratsiyalashga to'sqinlik qiladi [6]. Natijada, o'quvchilar matnni o'qib tushunishda qiynalishadi yoki o'z fikrlarini yozma shaklda aniq ifodalay olmaydilar, bu esa o'z navbatida, ularning ta'lim jarayonidagi ishtirokini pasaytiradi va akademik ko'rsatkichlariga salbiy ta'sir ko'rsatadi [7]. Bu muammo ayniqsa, ona tili bo'lmagan shaxslar uchun yanada dolzarbdir, chunki ular ikki tilli muhitda ham o'qish, ham yozish qobiliyatini parallel rivojlantirishga ehtiyoj sezishadi. Shu sababli, o'qish va yozish ko'nikmalarini parallel rivojlantirishga qaratilgan metodologik modelni ishlab chiqish va amaliyotga joriy etish orqali ta'lim samaradorligini oshirish bugungi kunning eng muhim vazifalaridan biridir. Mavzuning o'rganilganlik darajasi bo'yicha jahon olimlari orasida ...