KURS ISHI

KIRISH O'zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning nutq madaniyatini oshirish va xalqaro muloqot ko'nikmalarini rivojlantirishga qaratilgan doimiy e'tibori natijasida aholining notiqlik san'atiga bo'lgan qiziqishi sezilarli darajada oshdi. Xususan, 2023-yilgi "Yoshlar daftari" dasturi doirasida 35 mingdan ortiq yoshlarga notiqlik mahoratlari bo'yicha treninglar o'tkazildi, bu o'z navbatida, ommaviy nutq ko'nikmalarini rivojlantirishga qaratilgan amaliy qadamlardan biridir [1]. Shuningdek, O'zbekiston Respublikasi Statistika agentligining 2024-yilgi hisobotiga ko'ra, aholining 60% dan ortig'i muloqot jarayonida notiverbal belgilarning muhimligini anglaydi, ammo ulardan samarali foydalanish darajasi bor yo'g'i 25% ni tashkil etadi [2]. Bu ko'rsatkich, tana tilining nutqqa ta'siri masalasini nazariy va amaliy jihatdan chuqur o'rganish zarurligini yaqqol ko'rsatadi. Global miqyosda esa, notiverbal kommunikatsiya bozorining hajmi 2023-yilda 5.2 milliard dollarga yetgan bo'lib, 2030-yilga kelib bu ko'rsatkich 11.8 milliard dollarga yetishi prognoz qilinmoqda, bu yillik o'sish sur'ati 12.5% ni tashkil etadi [3]. Ushbu raqamlar, tana tilining zamonaviy kommunikatsiya jarayonlarida tutgan o'rnini va uning iqtisodiy ahamiyatini tasdiqlaydi. Ushbu mavzuning dolzarbligi, O'zbekistonda notiqlik san'ati va kommunikatsiya ko'nikmalarini rivojlantirishga qaratilgan keng ko'lamli islohotlar fonida yanada oshadi. Hozirgi kunda, ijtimoiy-siyosiy va iqtisodiy islohotlarning muvaffaqiyati nafaqat siyosiy qarorlarga, balki ularning samarali kommunikatsiyasiga ham bog'liq. Tana tili, nutqning ta'sirchanligini oshirishda, tinglovchilar bilan emotsional aloqa o'rnatishda va xabarni to'g'ri yetkazishda muhim rol o'ynaydi. Biroq, O'zbekiston kontekstida, ayniqsa ta'lim tizimi va amaliy muloqotlarda tana tilidan ongli va maqsadli foydalanish borasida jiddiy bo'shliqlar mavjud. Ko'plab nutqlar, hatto to'g'ri va mantiqiy bo'lsa ham, notiverbal jihatdan yetarli darajada qo'llab-quvvatlanmagani sababli ta'sirchanlikni yo'qotadi. Jamiyatda samarali kommunikatsiyaning yetishmasligi, xususan, tana tilining ahamiyati haqida yetarli bilim va ko'nikmalarning mavjud emasligi, shaxslararo tushunmovchiliklar, ta'lim jarayonida o'quvchilarning faolligi pasayishi va ish jarayonida samaradorlikning kamayishiga olib kelishi mumkin [4]. Shu sababli, tana tilining nutqqa ta'sirini ilmiy ...