KURS ISHI

KIRISH Bugungi globallashuv davrida kommunikativ kompetensiya har qanday shaxsning muvaffaqiyatli integratsiyasi uchun asosiy omillardan biri bo'lib qolmoqda. O'zbekiston Respublikasida til o'rganishga bo'lgan talabning ortishi bu tendensiyani yaqqol ko'rsatadi: O'zR Maktabgacha va maktab ta'limi vazirligi (2023) ma'lumotlariga ko'ra, xorijiy tillarni chuqurlashtirilgan tarzda o'rganayotgan o'quvchilar soni so'nggi besh yilda 27% ga oshgan [1]. Ta'lim tizimiga kiritilgan yangi standartlar, xususan, CEFR talablariga muvofiq kommunikativ ko'nikmalarni rivojlantirish zarurati, maktab o'quvchilaridan tortib oliy ta'lim talabalarigacha bo'lgan barcha bosqichlarda nutq faoliyatini samarali shakllantirish muhimligini ko'rsatadi [2]. Shu bilan birga, butun dunyoda ish beruvchilarning 85% dan ortig'i kommunikativ ko'nikmalarni kasbiy muvaffaqiyatning eng muhim shartlaridan biri deb hisoblaydi [3]. Bu esa dialogik va monologik nutqni shakllantirish metodikasini takomillashtirish nafaqat akademik, balki iqtisodiy va ijtimoiy jihatdan ham dolzarb ekanligini anglatadi. Mavjud ta'lim dasturlari ko'pincha grammatik qoidalar va lug'at yodlashga urg'u beradi, bu esa o'quvchilarda erkin va ravon dialogik hamda monologik nutqni rivojlantirishda bir qator muammolarni keltirib chiqaradi [4]. Kommunikativ kompetensiyaning asosini tashkil etuvchi dialogik va monologik nutqni samarali shakllantirish hozirgi kunda hal etilmagan metodologik va didaktik muammolar qatoriga kiradi. O'quvchilarning real hayotiy vaziyatlarda o'z fikrlarini aniq va izchil bayon eta olmasligi, savollarga mantiqiy javob berishda qiynalishi, shuningdek, bir mavzu doirasida mustaqil monolog yaratishda sustlik kuzatilishi bu sohadagi kamchiliklardan dalolat beradi [5]. Pedagogik jarayonda interaktiv metodlarning yetarli darajada qo'llanilmasligi va zamonaviy texnologiyalarning integratsiyasidagi bo'shliqlar mazkur muammolarni yanada chuqurlashtirmoqda, bu esa ushbu kurs ishining nazariy va amaliy ahamiyatini oshiradi. Mavzuning o'rganilganlik darajasini tahlil qilganimizda, jahon miqyosida dialogik va monologik nutqni shakllantirish masalalari turli olimlar tomonidan chuqur tadqiq qilinganini ko'ramiz. Lev Vygotsky (1978) o'zining sotsiokultural nazariyasida nutqning ijtimoiy kelib chiqishi va uning shaxsiy rivojlanishdagi rolini isbotladi, ayniqsa, bolalarning atrofdagilar bilan o'zaro muloqot orqali nutqni ...