KURS ISHI

KIRISH Bugungi kunda O'zbekiston iqtisodiyotining dinamik rivojlanishi, ayniqsa, global savdo hajmining yildan-yilga o'sib borayotganligi (2023-yilda global tovar ayirboshlash hajmi 25,3 trillion dollarni tashkil etdi [1]) ta'lim tizimini zamonaviy talablarga moslashtirishni zaruriy vazifa qilib qo'yadi. Ta'lim tizimida, xususan, boshlang'ich ta'limda komil insonni tarbiyalash g'oyasi O'zbekiston Respublikasi maktab ta'limini rivojlantirish konsepsiyasi (2023-2029) [2] kabi strategik hujjatlarda ham o'z aksini topgan bo'lib, ushbu bosqichda o'quvchilarning nafaqat bilim saviyasini, balki ma'naviy-axloqiy dunyoqarashini shakllantirishga alohida e'tibor qaratilmoqda. Jahon miqyosida ham ta'lim texnologiyalarining jadal rivojlanishi, kompetentlik yondashuvining keng qo'llanilishi va o'qituvchining kasbiy rivojlanishiga qaratilgan e'tibor ushbu mavzuning dolzarbligini yanada oshiradi. Ushbu kurs ishida Alisher Navoiyning komil insonni shakllantirishga oid noyob qarashlari va ularning zamonaviy boshlang'ich ta'lim jarayoniga integratsiyalashuv imkoniyatlari atroflicha tahlil qilinadi. Mavzu tanlashdagi asosiy maqsad – buyuk ajdodimizning boy merosini bugungi ta'lim tizimida amaliy qo'llash uchun zarur ilmiy-nazariy va metodik asoslarni ishlab chiqishdan iborat. A. Navoiyning komil inson konsepsiyasi, maktab va madrasalarning ta'limiy-tarbiyaviy ahamiyati, ustoz-shogird munosabatlarining ijtimoiy va ma'naviy qiymati haqidagi g'oyalari o'z davrida ilmiy munozaralar markazida bo'lgan. Xususan, ushbu mavzu bo'yicha dunyodagi ko'plab tadqiqotlar mavjud. Masalan, professor A. Davison (2019) o'zining "Sharq falsafasida inson kamoloti" nomli asarida Alisher Navoiyning komil inson tushunchasini sharq ma'rifatparvarlari g'oyalari bilan qiyosiy tahlil qilib, uni ma'naviy va aqliy barkamollik uyg'unligi sifatida ko'rsatib o'tgan [3]. Shuningdek, tadqiqotchi M. Rodriguez (2020) o'zining "Global ta'limda ustoz-shogird an'analari" nomli maqolasida turli madaniyatlar va davrlardagi ustozlik tizimini o'rganib, ularda umumiy bo'lgan ta'limiy va tarbiyaviy tamoyillarni aniqlagan [4]. Shuningdek, S. Chen (2018) Xitoy ta'lim tizimidagi ustozlik an'analarini tahlil qilib, shogird shaxsini shakllantirishda ustozning bevosita rolini ilmiy asoslab bergan [5]. O'zbekistonlik olimlar ham ushbu yo'nalishda salmoqli ishlarni amalga oshirganlar. Professor Z.Q. Qosimova (2017) "Navoiy pedago ...