KURS ISHI

KIRISH Oʻzbekiston Respublikasida taʼlim sohasida amalga oshirilayotgan islohotlar zamonaviy talablarga javob beradigan, milliy va umuminsoniy qadriyatlarni oʻzida mujassam etgan yuksak malakali kadrlarni tayyorlashga qaratilgan [1]. Xususan, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 11-maydagi “Xalq taʼlimini rivojlantirishga oid qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi PQ-241-son qarorida boshlangʻich taʼlim bosqichining sifati va samaradorligini oshirish, oʻquvchilarning bilim va koʻnikmalarini rivojlantirishga alohida eʼtibor qaratilgan [2]. Boshlangʻich taʼlim – bu har bir insonning hayotida bilimlar dunyosiga ilk qadam boʻlib, uning shaxsiyati shakllanishida hal qiluvchi rol oʻynaydi. Bugungi kunda boshlangʻich taʼlimdagi oʻquvchilar soni Oʻzbekistonda 2023-2024 oʻquv yilida 4,5 milliondan oshdi [3]. Umumiy taʼlim xarajatlarida boshlangʻich taʼlimga ajratiladigan ulush 2023-yilda 30% ni tashkil etdi [4]. Shunga qaramay, xalqaro PISA (Programme for International Student Assessment) baholash dasturi natijalariga koʻra, Oʻzbekistonlik 15 yoshli oʻquvchilarning oʻqish savodxonligi, matematika va fan boʻyicha oʻrtacha ballari OECD mamlakatlari koʻrsatkichlaridan ancha past boʻlib qolmoqda, bu esa taʼlim sifatini oshirish zaruratini koʻrsatadi [5]. Bu holat milliy pedagogikaning asoslariga qaytish va ularni zamonaviy taʼlim jarayonlariga integratsiyalash muhimligini koʻrsatadi. Mavjud tadqiqotlar va amaliyotlar shuni koʻrsatadiki, boshlangʻich taʼlimda oʻquvchilarning faol ishtiroki, ijodiy fikrlash qobiliyatlarini rivojlantirish va milliy qadriyatlar ruhida tarbiyalashda qator muammolar mavjud. Xususan, oʻquv jarayonlarida innovatsion pedagogik texnologiyalardan foydalanish darajasi pastligi, oʻqituvchilarning kasbiy kompetensiyalarini muntazam oshirishga boʻlgan ehtiyoj, shuningdek, darsliklar va oʻquv qoʻllanmalarining zamonaviy talablarga toʻliq javob bermasligi kabi masalalar dolzarb boʻlib qolmoqda [6]. Shu nuqtai nazardan, Abdulla Avloniy singari maʼrifatparvar ajdodlarimizning pedagogik qarashlarini chuqur oʻrganish va ularni bugungi boshlangʻich taʼlim amaliyotiga tatbiq etish orqali yuqorida qayd etilgan muammolarni hal qilish, taʼlim sifatini oshirish va yosh avlodni har tomonlama yetuk shaxslar etib tarbiyalash imkoniyatlari kengayadi. Aynan Avloniyning insonparvarlik, faol oʻqitish va milliy ruhdagi tarbiya gʻoyalari hozirgi zamon taʼl ...