KURS ISHI

KIRISH Oʻzbekistonda taʼlim sohasiga yoʻnaltirilgan davlat xarajatlari yalpi ichki mahsulotning (YaIM) 6,5% ini tashkil etadi [1], bu Jahon banki maʼlumotlariga koʻra global oʻrtacha koʻrsatkichdan yuqori hisoblanadi. Shuningdek, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 28-yanvardagi “2022–2026-yillarga moʻljallangan Yangi Oʻzbekistonning taraqqiyot strategiyasi toʻgʻrisida”gi Farmoni [2] taʼlim tizimini tubdan isloh qilish, uning sifatini oshirish va xalqaro standartlarga moslashtirishni ustuvor vazifa sifatida belgilagan. Shu bilan birga, PISA (Programme for International Student Assessment) dasturi doirasida oʻtkazilgan soʻnggi tadqiqotlar natijalariga koʻra, Oʻzbekistonlik 15 yoshli oʻquvchilarning oʻqish savodxonligi, matematika va tabiiy fanlar boʻyicha oʻrtacha koʻrsatkichlari xalqaro oʻrtachadan ancha past ekanligi aniqlandi [3]. Jumladan, 2022-yilgi PISA natijalariga koʻra, oʻqish savodxonligi boʻyicha oʻzbekistonlik oʻquvchilarning oʻrtacha balli 342 ballni tashkil etgan boʻlib, bu OECD mamlakatlari oʻrtacha koʻrsatkichi 476 balldan sezilarli darajada pastdir [3]. Mazkur holat oʻquvchilarning tanqidiy fikrlash, tahlil qilish va turli fanlar oʻrtasidagi bogʻliqliklarni anglash koʻnikmalarini rivojlantirishda jiddiy kamchiliklar mavjudligini koʻrsatadi. Ushbu muammolarni bartaraf etishda fanlararo integratsiya, xususan, adabiyot fanini oʻqitishda ushbu yondashuvni qoʻllash muhim ahamiyat kasb etadi. Zamonaviy taʼlim tizimi oldida turgan asosiy muammolardan biri – oʻquvchilarda yaxlit dunyoqarashni shakllantirish va ularni murakkab real hayot muammolarini kompleks yondashuv asosida hal qilishga oʻrgatishdir. Anʼanaviy fanlarni alohida-alohida oʻqitish usuli koʻpincha bilimlarning fragmentatsiyasiga olib keladi, bu esa oʻquvchilarda turli fanlar oʻrtasidagi mantiqiy aloqalar, umumiy qonuniyatlar va jarayonlarni anglashda qiyinchilik tugʻdiradi. Adabiyot fanini oʻqitishda fanlararo integratsiyadan foydalanish nafaqat oʻquvchilarda adabiy savodxonlikni oshiradi, balki ularda tarixiy, madaniy, ijtimoiy, psixologik va falsafiy jarayonlar haqida chuqur tushuncha shakllantiradi. Bu yondashuv oʻquvchilarni faqatgina matnni oʻqib tushunishga emas, balki uni kengroq kontekstda tahlil qilishga, turli fanlar orqali olgan bilimlarini qoʻllashga undaydi, shu bilan birga ularning ijodiy va tanqidiy fikrlash qobiliyatlarini rivojlantiradi. Biroq, taʼlim ama ...