KURS ISHI

KIRISH O‘zbekiston Respublikasi Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi ma’lumotlariga ko‘ra, so‘nggi besh yilda mamlakatimizdagi umumta’lim maktablarida o‘quv dasturlarini modernizatsiya qilish bo‘yicha amalga oshirilgan islohotlar doirasida fanlararo integratsiya tamoyillarini joriy etishga alohida e’tibor qaratilmoqda. Xususan, 2023-2024 o‘quv yilida eksperimental tarzda joriy qilingan integratsiyalashgan dasturlar soni 12% ga oshgan [1]. Jahon miqyosida esa, UNESCOning 2022-yilgi hisobotiga ko‘ra, fanlararo yondashuvlar ta’lim sifatini 20% ga oshirish imkoniyatini yaratishi prognoz qilinmoqda, bu esa bitiruvchilarning mehnat bozoridagi raqobatbardoshligini 15% ga yaxshilaydi [2]. Shu bilan birga, zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalari va global axborot makonining kengayishi sharoitida talabalarning tanqidiy fikrlash, tahliliy qobiliyat va kompleks muammolarni yechish ko‘nikmalarini rivojlantirish zarurati yanada ortmoqda. Adabiyot fanini o‘qitishda an’anaviy usullar ko‘pincha matnni faqat lingvistik yoki adabiy jihatdan tahlil qilish bilan cheklanib qoladi. Bu esa talabalarda badiiy asarlarni tarixiy, madaniy, ijtimoiy va falsafiy kontekstda chuqur anglash imkoniyatini pasaytiradi. Mazkur holat bitiruvchilarning murakkab dunyoqarashini shakllantirishda, ularning bilimlarini amaliyotda qo‘llashda va turli sohalar o‘rtasidagi bog‘liqliklarni tushunishda jiddiy bo‘shliqlarni yuzaga keltirmoqda. Fanlararo integratsiya esa adabiyotni boshqa fanlar, masalan, tarix, san’atshunoslik, falsafa, psixologiya, sotsiologiya bilan bog‘lab o‘rgatish orqali bu muammolarni bartaraf etishga xizmat qiladi, natijada talabalarda nafaqat adabiy tahlil ko‘nikmalari, balki keng qamrovli dunyoqarash va tizimli fikrlash qobiliyati ham shakllanadi. Mavzuning o‘rganilganlik darajasi xalqaro va mahalliy miqyosda turli olimlar tomonidan tadqiq qilingan. Xalqaro miqyosda, Howard Gardner (1983) o‘zining "Aql turlari" nazariyasida ko‘p qirrali intellekt tushunchasini ilgari surib, fanlararo yondashuvlarning har bir intellekt turini rivojlantirishdagi muhim rolini ta’kidlagan [3]. Martha Nussbaum (2010) esa "Not For Profit: Why Democracy Needs the Humanities" asarida gumanitar fanlarning, jumladan adabiyotning tanqidiy fikrlash va empatiya ko‘nikmalarini shakllantirishdagi ahamiyatini yoritgan va ularni boshqa fanlar bilan bog‘lash zarurligini isbotlagan [4]. Kieran Egan (1997) ...