KURS ISHI

KIRISH Oʻzbekiston Respublikasi Xalq ta’limi vazirligi ma’lumotlariga ko‘ra, 2023-2024 o‘quv yilida umumta’lim maktablarida 6,5 milliondan ortiq o‘quvchi ta’lim olmoqda, ularning 2,5 milliondan ortig‘i boshlang‘ich sinf o‘quvchilaridir [1]. Shu bilan birga, UNICEF tomonidan o‘tkazilgan tadqiqotlar natijasida, 2022 yilda O‘zbekistondagi yoshlar orasida axloqiy qadriyatlarning ayrim jihatlarida pasayish tendensiyalari kuzatilayotgani, xususan, vatanparvarlik tuyg‘usining o‘rtacha 7% ga, o‘zgalarga hurmatning esa 5% ga kamaygani qayd etilgan [2]. Bu ko‘rsatkichlar shaxs shakllanishining ilk bosqichida axloqiy tarbiyaning naqadar muhim ekanligini, jamiyatning ma’naviy poydevorini mustahkamlash uchun milliy qadriyatlar va buyuk ajdodlar merosiga asoslangan samarali pedagogik yondashuvlarni ishlab chiqish zaruratini yaqqol ko‘rsatadi. Axloqiy tarbiya tizimini takomillashtirish, ayniqsa, boshlang‘ich ta’lim darajasida, jamiyatda sodir bo‘layotgan axborotlashuv va globallashuv jarayonlari sharoitida o‘ta dolzarb vazifadir. Bugungi kunda dunyo miqyosida axloqiy inqiroz, qadriyatlar ziddiyati va yoshlar orasida axloqiy-ma’naviy bo‘shliq kabi muammolar tobora keskinlashmoqda. Bunday sharoitda, o‘sib kelayotgan avlodni milliy an’ana va qadriyatlar ruhida tarbiyalash, ularning qalbiga insonparvarlik, vatanparvarlik, mehnatsevarlik va halollik kabi oliyjanob fazilatlarni singdirish birinchi darajali ahamiyat kasb etadi. Ushbu muammolarni hal etishda buyuk mutafakkir va davlat arbobi Alisher Navoiyning boy ma’naviy merosidan unumli foydalanish katta pedagogik salohiyatga ega. Biroq, boshlang‘ich ta’lim jarayonida Navoiy merosini axloqiy tarbiya vositasi sifatida kompleks va tizimli qo‘llash bo‘yicha amaliy-metodik ko‘rsatmalar, samarali texnologiyalar yetarli darajada ishlab chiqilmagan. Mavjud yondashuvlar ko‘pincha parchali va tasodifiy xarakterga ega bo‘lib, o‘quvchilarning yosh xususiyatlari va kognitiv rivojlanish darajasini to‘liq hisobga olmaydi. Natijada, ushbu bebaho merosning tarbiyaviy imkoniyatlaridan to‘liq foydalanilmayapti, bu esa yosh avlodning ma’naviy-axloqiy saviyasida ma’lum bo‘shliqlarni yuzaga keltirmoqda. Axloqiy tarbiya va buyuk shaxslar merosidan foydalanish masalasi jahon pedagogikasi va psixologiyasida ko‘plab olimlar tomonidan chuqur o‘rganilgan. Jumladan, J. Piaget (1932) bolalarda axloqiy hukmning rivojlanish bosqichlarini ilmiy jihatdan as ...