KURS ISHI

KIRISH O‘zbekiston Respublikasida ta’lim sohasi, xususan, boshlang‘ich ta’limni modernizatsiya qilish va rivojlantirishga qaratilgan investitsiyalar so‘nggi yillarda sezilarli darajada oshdi. Masalan, 2023-yilda umumta’lim maktablarida o‘qituvchilarning o‘rtacha oylik ish haqi 2022-yilga nisbatan 20% ga oshib, 4,5 million so‘mga yetdi [1]. Shuningdek, O‘zbekistonning YaIMga ta’lim xarajatlarining ulushi 2022-yilda 6,8% ni tashkil etdi, bu MDH davlatlari orasida eng yuqori ko‘rsatkichlardan biridir [2]. Ushbu o‘sish mamlakatning intellektual salohiyatini mustahkamlash, yosh avlodni zamonaviy bilim va ko‘nikmalar bilan qurollantirishga qaratilgan strategik sa’y-harakatlarining yorqin isbotidir. Shu bilan birga, 2023-yilda 2020-yilga nisbatan boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining o‘quv yuklamasi 10-15% ga qisqartirildi, bu bolalarning kognitiv rivojlanishi uchun yanada qulay muhit yaratishga xizmat qiladi [3]. Ushbu raqamlar ta’lim sohasiga bo‘lgan e’tiborning naqadar yuqori ekanligini ko‘rsatadi va milliy pedagogika tizimini yanada takomillashtirish zaruratini taqozo etadi. Ushbu tadqiqot mavzusi bugungi kunda ayniqsa dolzarb, chunki Sharq mutafakkirlarining ta’lim-tarbiyaga oid boy merosi zamonaviy pedagogikada hali to‘liq o‘rganilmagan va amaliyotga tatbiq etilmagan. Globallashuv jarayonida milliy qadriyatlarni saqlab qolish va ularni yosh avlodga singdirish muhim vazifa bo‘lib turgan bir paytda, Al-Xorazmiy, Al-Forobiy, Abu Rayhon Beruniy va Abu Ali ibn Sino kabi allomalarning pedagogik qarashlarini chuqur tahlil qilish juda muhimdir. Mazkur allomalar asarlarida ilgari surilgan ilm-fan va tarbiya uyg‘unligi, komil inson tarbiyasi g‘oyalari, algoritmik fikrlash va kognitiv rivojlanish nazariyasining ilk kurtaklari bugungi boshlang‘ich ta’lim pedagogikasi uchun yangi yondashuvlar va samarali metodlarni ishlab chiqishda bebaho manba bo‘lib xizmat qilishi mumkin. Shu bilan birga, ta’lim tizimida kompetensiyaviy yondashuvni joriy etish, o‘quvchilarning tanqidiy fikrlash qobiliyatlarini rivojlantirish hamda ularning ijtimoiy-axloqiy kamolotini ta’minlash borasidagi mavjud bo‘shliqlarni to‘ldirishda Sharq mutafakkirlarining qarashlari asosiy yo‘nalish bo‘la oladi. Mavzuning o‘rganilganlik darajasi xalqaro va mahalliy miqyosda turli darajada bo‘lib, ko‘plab tadqiqotchilar ushbu sohada qimmatli ishlar olib borganlar. Misol uchun, Jon Dyui (1916) o‘zining “Demokratiy ...