KURS ISHI

KIRISH O‘zbekiston Respublikasida ta’lim sohasi, xususan, boshlang‘ich ta’limni rivojlantirishga qaratilgan investitsiyalar hajmi so‘nggi besh yilda sezilarli darajada oshgan. Xususan, 2023-yil yakunlari bo‘yicha maktabgacha va maktab ta’limi tizimiga yo‘naltirilgan davlat byudjeti mablag‘lari qariyb 37 trillion so‘mni tashkil etdi, bu umumiy byudjet xarajatlarining qariyb 20% ini tashkil etadi [1]. Shuningdek, Prezident maktablari va ijod maktablari soni 2019-yildan beri 3 tadan 25 taga ko‘payib, ularda ta’lim olayotgan o‘quvchilar soni 6 mingdan ortdi. Bu, o‘z navbatida, 1-4-sinf o‘quvchilarining ta’lim-tarbiya jarayonlariga bo‘lgan e’tiborning kuchayganidan dalolat beradi. Xalqaro miqyosda ham PISA (Xalqaro o‘quvchilarni baholash dasturi) va TIMSS (Matematika va tabiiy fanlar bo‘yicha xalqaro tendensiyalar tadqiqoti) kabi baholash dasturlarida O‘zbekistonning ishtiroki global ta’lim tendensiyalari bilan uyg‘unlashishga intilishni ko‘rsatadi, bu esa boshlang‘ich ta’lim sifatini oshirishga bo‘lgan qiziqishni anglatadi [2]. Boshlang‘ich maktab o‘quvchilarini o‘qitish, tarbiyalash va rivojlantirish jarayoni bugungi kunda ayniqsa dolzarb ahamiyat kasb etmoqda, chunki ilk bosqichdagi ta’lim shaxs kamolotining poydevorini shakllantiradi. Mavjud ta’lim dasturlari va metodikalarining zamonaviy talablar, jumladan, funksional savodxonlikni rivojlantirish, tanqidiy fikrlash va muammolarni hal qilish ko‘nikmalarini shakllantirish darajasi borasida hali ham qator muammolar mavjud. Ko‘p hollarda ta’lim jarayoni faqat bilim berishga qaratilgan bo‘lib, o‘quvchining ijtimoiylashuvi, hissiy intellekti va ijodiy salohiyatini rivojlantirishga yetarli e’tibor berilmaydi. Shuningdek, o‘qituvchilarning innovatsion pedagogik texnologiyalar (masalan, STEAM yondashuvi, Blended Learning) bo‘yicha malakasini oshirish va ularni amaliyotga joriy etish mexanizmlari takomillashtirishni talab etadi. Mavzuning o‘rganilganlik darajasi xalqaro va milliy miqyosda keng ko‘lamli tadqiqotlar obyekti bo‘lib kelgan. Jahon miqyosida, Lev Vigotskiy o‘zining "Ijtimoiy-madaniy rivojlanish nazariyasi" (1978) asarida bolalar rivojlanishida ijtimoiy muhit va o‘zaro munosabatlarning muhim rolini, shuningdek, "yaqin rivojlanish zonasi" konsepsiyasini ilgari surgan [5]. Jan Piaget (1936) bolalar kognitiv rivojlanishining bosqichma-bosqich nazariyasini ishlab chiqqan bo‘lib, u bolalarning dunyoni o‘zlasht ...