KURS ISHI

KIRISH Oʻzbekistonda boshlangʻich ta’lim sifatini oshirish va tarbiyaviy jarayonlarning samaradorligini ta’minlash borasidagi davlat siyosati ustuvor yoʻnalishlardan biridir. Xususan, 2022-2026-yillarga moʻljallangan Yangi Oʻzbekistonning taraqqiyot strategiyasi doirasida maktabgacha va maktab ta’limini rivojlantirish uchun 14 trillion soʻmdan ortiq mablagʻ ajratilgan boʻlib [1], bu umumiy ta’lim tizimida, jumladan, boshlangʻich ta’limda tarbiya sifatini yaxshilashga qaratilgan investitsiyalarning muhim qismi hisoblanadi. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 24-yanvardagi PF-59-sonli “Yangi Oʻzbekiston taraqqiyot strategiyasi toʻgʻrisida”gi Farmonida ta’lim jarayonida oʻquvchi-yoshlarning tarbiyaviy salohiyatini oshirishga alohida e’tibor qaratilgan [2]. 2023-yil holatiga koʻra, Oʻzbekistonda boshlangʻich sinf oʻquvchilari soni 3 milliondan oshgan boʻlib [3], ularning har tomonlama kamol topishi mamlakatning kelajakdagi ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishi uchun fundamental ahamiyat kasb etadi. Jahon banki ma’lumotlariga koʻra, boshlangʻich ta’limga kiritilgan har bir dollar sarmoya uzoq muddatda yalpi ichki mahsulotga 7-10 dollar atrofida qaytishini ta’minlashi mumkin [4], bu esa tarbiyaviy jarayonlarning iqtisodiy samaradorligini ham koʻrsatadi. Ushbu raqamlar boshlangʻich ta’limda tarbiya turlari, metodlari va uning xususiyatlarini chuqur oʻrganish, takomillashtirish hamda samaradorligini oshirish naqadar dolzarb vazifa ekanligini isbotlaydi. Bugungi kunda boshlangʻich ta’limda tarbiya jarayonlarini global va milliy miqyosda samaradorligini oshirish, zamonaviy chaqiriqlarga moslashtirish, shu bilan birga, milliy qadriyatlarni saqlab qolish masalasi muhim ahamiyatga ega. Globalizatsiya sharoitida axborot-kommunikatsiya texnologiyalarining rivojlanishi bolalarning dunyoqarashini kengaytirsa-da, ba’zi holatlarda ularning ma’naviy-axloqiy shakllanishiga salbiy ta’sir koʻrsatishi mumkin. Shuningdek, boshlangʻich ta’limda oʻqituvchilarning tarbiyaviy salohiyatini oshirish, innovatsion pedagogik metodlarni joriy etish va tarbiya jarayoniga ota-onalarni faol jalb qilish boʻyicha tizimli yondashuvlar yetarli darajada oʻrganilmagan. Oʻzbekiston ta’lim tizimida bolalarning shaxsiy sifatlarini rivojlantirishga qaratilgan amaliy mexanizmlar, ayniqsa, didaktik va pedagogik yondashuvlarning oʻziga xos xususiyatlari hali toʻliq tahlil qilinmagan. Mavjud muammola ...